Menderes Belediyesi'nin Sayıştay raporunda kira gelirleri mercek altında: Milyonlarca lira tahsil edilemedi!

EGEPOSTASI - Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan İzmir Menderes Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu yayımlandı. Raporda, belediyenin mali işlemleri ve uygulamalarına ilişkin 10 denetim görüşünün dayanağı bulgu ile 22 diğer bulgu olmak üzere toplam 32 bulgu yer aldı. Denetçilerin özellikle belediyeye ait taşınmazların kiralanması ve kira gelirlerinin tahsilatına ilişkin tespitleri dikkat çekti. Raporda, kirasını ödemeyen kiracılar bulunduğu halde takip işlemlerinin düzenli yapılmadığı belirtildi.

KİRA GELİRLERİNDE 15 MİLYON LİRAYI AŞAN TAHAKKUK-TAHSİLAT FARKI

Sayıştay raporunun “Taşınmaz Kiralamalarında Takip ve Tahsil İşlemlerinin Düzenli Olarak Yapılmaması” başlıklı 22'nci bulgusunda, kira alacaklarının takibine ilişkin iş tanımlarının ve süreçlerin belirlenmediği ifade edildi.

Raporda şu tespit yer aldı:

“Bu nedenle kirasını düzenli olarak ödemeyen kiracılar bulunduğu halde takibat işlemleri düzenli yapılmadığından tahakkuk tahsilat oranının düşük kaldığı görülmüştür.”

Sayıştay, belediyenin 42.278.245,80 TL toplam kira tahakkukuna karşılık 2025 yılında 27.189.133,46 TL tahsilat yaptığını belirledi. İki tutar arasındaki fark 15.089.112,34 TL oldu. Belediye, Sayıştay'a verdiği cevapta kira alacaklarının tahsili için Hukuk Müdürlüğü tarafından icra takibi başlatıldığını bildirdi. Ancak denetçiler, takibin hangi sürede başlatılacağına ve dosyaların hukuk birimine ne zaman aktarılacağına ilişkin süreçlerin hâlâ belirlenmediğini kaydetti.

TAŞINMAZLARIN KİRA VE SATIŞ BEDELLERİNİN TESPİTİNDE EKSİKLİK

Sayıştay'ın “Kamu İdaresi Tarafından Kiralanan ve Satılan Taşınmazlara İlişkin Tahmin Edilen Bedelin Hesaplanmasında Araştırmanın Mevzuata Uygun Yapılmaması” başlıklı bulgusunda da belediye taşınmazları için yapılan bedel tespitleri incelendi. Raporda, bazı taşınmazların tahmini kira veya satış bedelleri belirlenirken ticaret odası, sanayi odası, borsa ya da bilirkişilerden görüş alınmadığı, emlakçılardan alındığı belirtilen görüşlere ilişkin belgelerin de ihale dosyalarında bulunmadığı tespit edildi. Belediye, bulguya katıldığını ve bundan sonraki işlemlerin mevzuata uygun yürütüleceğini bildirdi.

19 BELEDİYE TAŞINMAZI İHALESİZ KULLANDIRILMIŞ

Sayıştay'ın “Belediye Taşınmazlarının Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması” başlıklı bulgusunda, belediyeye ait 19 taşınmazın ihale edilmeksizin ecrimisil karşılığında kullandırıldığı tespit edildi. Raporda, ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığı, işgal edilen taşınmazlara ilişkin tahliye ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesi gerektiği belirtildi.

PERSONEL GİDERLERİ YASAL SINIRI AŞTI

Denetim raporunda, Menderes Belediyesi'nin şirket personeli dahil toplam personel giderinin 615.838.483,74 TL olduğu belirtildi. Sayıştay, personel giderlerinin hesaplamaya esas tutarın yüzde 58,28'ine ulaştığını, mevzuatta öngörülen yüzde 40'lık sınırın aşıldığını tespit etti. Belediye, 2026 yılı ve sonrasında personel giderleri yasal sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmamasını sağlayacağını bildirdi.

4 BİN 365 İŞLETMENİN RUHSATI YOK

Sayıştay denetçileri, vergi dairesinden alınan aktif işyerleri listesi ile belediyenin ruhsat kayıtlarını karşılaştırdı. İnceleme sonucunda 4 bin 365 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı tespit edildi. Belediye, ruhsatlandırma çalışmalarının devam ettiğini bildirdi.

5 BİN 840 İŞYERİNDE ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİ KAYDI BULUNAMADI

Raporda, 5 bin 840 işyeri için çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmediği belirlendi. Sayıştay, bu durumun belediyenin gelir kaybına neden olduğunu ifade etti. Ayrıca 7 bin 925 işyeri için ilan ve reklam vergisi mükellefiyeti oluşturulmadığı, eğlence vergisine tabi 46 işyerinde de mükellefiyet tesis edilmediği kaydedildi. Ruhsat alma zorunluluğu bulunmayan avukatlık, noterlik ve tabiplik hizmeti veren 92 işyerinde ise ilan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisine ilişkin mükellefiyetlerin kurulmadığı tespit edildi.

BÜYÜKŞEHİRE 2,4 MİLYON LİRALIK PAY AKTARILMAMIŞ

Sayıştay, 2025 yılında işyerlerinden tahsil edilen 12.032.774,30 TL çevre temizlik vergisinin yüzde 20'sine karşılık gelen 2.406.554,86 TL'nin İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne aktarılmadığını belirledi.

8,8 MİLYON LİRALIK KÜLTÜR VARLIKLARI KATKI PAYI GÖNDERİLMEDİ

Denetim raporunda, 2025 yılı sonu itibarıyla tahsil edilen 8.878.947,45 TL taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının İzmir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına gönderilmediği tespit edildi. Belediye, katkı paylarının zamanında ödenememesi nedeniyle İller Bankası payından kesildiğini bildirdi.

GECEKONDU FONU GELİRLERİ CARİ HARCAMALARDA KULLANILDI

Sayıştay'ın bir diğer bulgusunda, gecekondu fonu için elde edilen gelirlerin ilgili fon hesabına aktarılmadığı ve belediyenin cari harcamalarında kullanıldığı tespit edildi. Belediye, maddi kaynak yetersizliği nedeniyle fona pay ayrılamadığını belirtti.

SAYIŞTAY RAPORLARI MECLİSE SUNULMAMIŞ

Denetçiler, Sayıştay denetim raporlarının belediye meclisine sunulmadığını ve meclisin denetim sonuçları hakkında bilgilendirilmediğini tespit etti. Belediye, raporun meclise sunulacağını bildirdi.

KESİNLEŞMİŞ SAYIŞTAY İLAMINDA TAHSİLAT EKSİKLİĞİ

Raporda, kesinleşmiş bir Sayıştay ilamından kaynaklanan 56.975 TL'nin henüz tahsil edilmediği belirtildi.

TAŞINMAZLARIN TAHSİSİNDE MEVZUATA AYKIRILIKLAR

Sayıştay, belediyeye ait bir taşınmazın kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmayan bir vakfa 25 yıl süreyle tahsis edildiğini belirledi. Ayrıca bazı taşınmazların süresiz tahsis edildiği, taşınmaz kayıt formlarının düzenlenmediği ve tapu kayıtlarıyla fiili kullanım şekilleri arasındaki farklılıkların giderilmediği tespit edildi.

ARAÇ KİRALAMA İHALESİNDE KOMİSYON ÜYELERİNE ELEŞTİRİ

Kamyon ve iş makinesi kiralama ihalesinde, ihale komisyonuna işin uzmanı olarak iki peyzaj mimarının görevlendirildiği tespit edildi. Raporda ayrıca yapım işlerine ait bütün riskler sigortası poliçesinde bazı riskler için mevzuatta öngörülen yüzde 2'lik azami muafiyet oranının aşıldığı belirtildi.

SOSYAL DENGE SÖZLEŞMESİNDE İKİ AYRI BULGU

Belediye ile sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde sosyal haklar ve doğal afet yardımı gibi sözleşmenin konusu dışında hükümlere yer verildiği belirlendi. Ayrıca sözleşmenin yürürlük süresine ilişkin düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu tespit edildi.

MUHASEBE KAYITLARINDA 10 BULGU

Sayıştay'ın denetim görüşünün dayanağını oluşturan 10 bulguda ise duran varlıklar, taşınmazlar, amortisman ve muhasebe işlemlerindeki hatalara dikkat çekildi.

Denetim raporunda yer alan tespitlerden bazıları şöyle:

- Yol bakım ve onarımlarında kullanılan malzemeler için yapılan 1.937.987,06 TL harcamanın ilgili duran varlığın değerine eklenmek yerine giderleştirilmesi.
- Başka kamu kurumlarına tahsis edilen 32 taşınmazın ilgili yardımcı hesaplarda izlenmemesi.
- 11.225.550,92 TL kıdem tazminatı ödemesinin hatalı muhasebeleştirilmesi.
- Satılan arsaların kayıtlı değerleri yerine satış bedelleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması.
- Yapım işlerine ilişkin geçici kabul noksanlığı kesintilerinin yanlış hesapta izlenmesi.
- Maddi duran varlıklara hiç amortisman ayrılmaması veya kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması.
- Bilgisayar programı ve yazılım alımları için yapılan 1.074.512,08 TL harcamanın doğrudan giderleştirilmesi.
- İşletme hakkı belediye şirketine devredilen 14 taşınmazın ilgili hizmet imtiyaz varlıkları hesabında izlenmemesi.
- Tahsis edilen 32 taşınmazın birikmiş amortismanlarının ilgili hesapta takip edilmemesi.
- Belediyenin şirket sermayelerine ilişkin enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmaması.

Rapordaki bulgulara ilişkin izleme tablosunda, 2020 yılına ait sosyal denge sözleşmesi bulgularının yerine getirilmediği, taşınmaz kayıtları ile kira takip ve tahsilatına ilişkin bulguların ise kısmen yerine getirildiği belirtildi.