Ege'nin görkemli antik kentleri

rili ufaklı çok sayıda antik kente sahip Ege Bölgesi'ndeki Efes, Laodikya ve Afrodisyas, geçmişi bugüne taşıyan önemli açık hava müzeleri olarak ön plana çıkıyor. Dünyaca ünlü Efes Antik Kenti, "Celsus Kütüphanesi", "Hadrian Kapısı", "Yamaçevler" gibi eşsiz eserleri barındırıyor. Anadolu'nun en büyük antik kentlerinden Laodikya, arkeoloji meraklıları için adeta okul niteliği taşıyor. Antik dönemin en iyi heykeltıraşlık okullarından birine ev sahipliği yapan Afrodisyas, ziyaretçilerini zamanda yolculuğa çıkarıyor.

Kültür - Sanat 22.04.2021, 11:47 22.04.2021, 14:03
Ege'nin görkemli antik kentleri

UNESCO'nun Dünya Mirası Listesinde yer alan ve İzmir'in Selçuk ilçesinde bulunan Efes Antik Kenti, farklı uygarlıklardan izlerle ziyaretçilerini milattan önce 7000'lere kadara uzanan bir tarih yolculuğuna çıkarıyor.

Kuruluşu Cilalı Taş Devri'ne dayanan, İyonya'nın 12 şehri arasında yer alan ve Helenistik, Roma, Bizans, Beylikler, Osmanlı dönemleri boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan Efes, Anadolu'nun eşsiz zenginliklerini sergiliyor.

Arkeolojik araştırmalar sonucu tarih boyu hem ticari hem de politik bir merkez olduğu ortaya çıkan Efes, Anadolu'nun eski ana tanrıça (Kybele) geleneğine dayalı Artemis Tapınağı ile dünyanın yedi harikasından birini de bünyesinde barındırıyor.

Çeşitli tarihi kaynaklarda, doğu ile batı arasında önemli bir kapı durumundaki liman kentinin, en görkemli dönemini Helenistik ve Roma çağlarında yaşadığı, nüfusunun da 200 bine ulaştığı bilgisi yer alıyor.

Aralarında üç kilometre olan "aşağı" ve "yukarı" diye adlandırılan iki kapısı bulunan antik kentte milattan sonra 2. yüzyıla tarihlenen "Celcus Kütüphanesi", antik çağın en önemli kütüphaneleri arasında gösteriliyor.

Kentle özdeşleşmiş adını dünyaya duyuran tarihi eserler arasında Kuretler Caddesi'ndeki Hadrian Kapısı, Yamaçevler, 25 bin kişilik oturma kapasitesiyle büyük tiyatro, stadyum, ticaret ve devlet agoraları, antik liman da yer alıyor.

"Nasıl terk edilmişse öyle bulunmuş"

Efes Müzesi'nin eski arkeologlarından Cengiz İçten, yaklaşık 50 yıl kazı çalışmalarında aktif olarak yer aldığı antik kentin eşsiz zenginliklerini, AA muhabirine anlattı.

İçten, kentin 120 yıl önce başlayan kazılarla bugüne kadar ancak yüzde 10-15'inin ortaya çıkarılabildiğini, toprak altında insanlık tarihi açısından büyük bir hazinenin yattığını belirterek, şöyle konuştu:

"Efes, dünyanın en iyi korunmuş şehirlerinden biri çünkü başka şehirlerde alt tabakalar zamanla yok olmuş. Efes ise 6-7. yüzyılda limanın dolmasının ardından terk edilmiş ve iki dağ arasında kurulduğu için yukarıdan gelen alüvyonlarla şehir tamamen kapanmış. Kazılar başladığında şehir nasıl terk edilmişse öyle bulunmuş."

Efes'in gelişiminde limanın büyük önem taşıdığına işaret eden İçten, Roma'nın ihracat ve ithalatını Efes Limanı'ndan yaptığını, bunun da kentin zenginleşmesini sağladığını aktardı.

Kentin lüks yerleşimi: Yamaçevler

Efes'te en iyi korunmuş yapılardan birinin kendisinin de kazı çalışmalarında yer aldığı Yamaçevler olduğu bilgisini veren İçten, şunları kaydetti:

"Yamaçevler 2 adı verilen bölüm, 4 dönümden oluşuyor. 3 ana teras, 7 ev var. Bu evlerden 2'sinin sahibini biliyoruz. Ailelere ilişkin kitabe var. Bir evin sahibi hem rahip hem de Yukarı Agora'dan sorumlu biri. Hem dindar hem tüccar, evi de 710 metrekare büyüklüğünde. Bu evin avlusu, 185 metrekareyi bulan kabul salonu, hamamı, tuvaleti var."

Cengiz İçten, tabanı ve duvarları mozaiklerle süslenmiş evin kazı çalışmasında mimarlar, restoratörler, arkeologlar gibi birçok meslekten insanın bir araya geldiğini, yıllar süren çalışmalarla tarihi zenginliğin ortaya çıkarıldığını belirtti.

Papa 2. Jean Paul'den Bill Clinton'a ünlü ziyaretçileri oldu

Efes Antik Kenti'ndeki kazı çalışmaları kapsamında önce Avusturya ekibi ile çalıştığını, daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığının kadrosunda arkeolog olarak görev aldığını anlatan İçten, çevre araştırmaları sırasında Magnesia Kapısı adı verilen bölgede milattan önce 7000'li yıllardan kalma bir yerleşim yeri bulduklarını, böylelikle bölgenin tarihinin 9 bin yıla ulaştığını belirtti.

İçten, önem verdiği bir başka araştırmanın da "mil taşları" ile ilgili olduğuna vurgu yaparak, mesafe taşları olarak tanımlanabilecek bu kalıntıların günümüzün kara yolları levhaları gibi iki yerleşim birimi arasındaki uzaklığı gösterdiğini anlattı.

Efes Antik Kenti'ndeki görev süresinde devlet misafirlerine de rehberlik ettiğini anlatan İçten, şöyle konuştu:

"1981 yılında Papa 2. Jean Paul, devlet başkanlarını gezdirdik. En önemli misafirlerden biri de ABD Başkanı Bill Clinton oldu, ailesiyle Efes'te misafir ettik. Clinton ailesinin gezisi için güzergah temini bile 3-4 gün sürmüştü. Çok sevdiler, antik kentten çok etkilendiler. Son olarak aktör Micheal Douglas'a refakat ettim. Hepsi çok beğendi çünkü Efes çok iyi korunmuş bir bölge, burayı ziyaret eden tarih hakkında detaylı bilgi sahibi olabiliyor."

Bir arkeoloji okulu: Laodikya

Denizli'nin Pamukkale ilçesinde bulunan Anadolu'nun en büyük antik kentlerinden Laodikya, arkeoloji meraklıları için adeta okul niteliği taşıyor.

Geçmişi milattan önce 5500'e dayanan, Yedi Büyük Kilise'den biri olarak Hristiyanların kutsal kitabı İncil'de ismi geçen antik kent, ilk olarak Avrupalı seyyahlarca 17. yüzyılda keşfedildi. Antik kentteki ilk bilimsel kazı 1961-1963 yılları arasında Kanada Quebec Laval Üniversitesinden arkegolog Jean des Gagniers yönetiminde yapıldı, 1990'lı yıllarda da İtalyan arkeologlar, yüzey araştırması gerçekleştirdi.

Pamukkale Üniversitesinden Prof. Dr. Celal Şimşek başkanlığında 2003 yılında başlatılan kazılar, yılın 12 ayında devam ediyor. Ören yerinde, yeni tip koronavirüs tedbirleri altında halen 35 kişi çalışıyor.

Laodikya'da 18 yıldır devam eden kazılar sonucu antik kentin "Suriye" ve "Stadyum" caddeleri, sütunlarıyla ayağa kaldırıldı. Milattan sonra 494'te meydana gelen depremde yıkılan 1750 yıllık freskli traverten bloklar da gün yüzüne çıkarıldı.

Kazı çalışmalarında 3 metre uzunluğunda 1906 yıllık, Roma İmparatoru Marcus Ulpius Nerva Traianus'un (Trajan) heykeli bulundu, ayrıca mermer blok üzerine kazınmış 1500 yıllık olduğu tahmin edilen üç grafiti (duvar yazısı) tespit edildi.

Laodikya'da kuzey tiyatrosuna bitişik villada çok eski bir ev kilisesinin varlığı ile 20 odalı "kiliseli peristilli ev" tespit edildi. 2 bin yıllık olduğu değerlendirilen rahip başı heykeli de keşfedildi.

Ayrıca kentte 2200 yıl önce inşa edilmiş ve milattan sonra 5. yüzyıla kadar kullanılan Batı Tiyatrosu'nda restorasyon çalışmaları sürüyor.

Dünyaca ünlü Pamukkale'ye gelen turistler, Laodikya'ya da uğruyor. Kenti salgın koşullarında bu yıl Ocak'ta 398, Şubat'ta 776, Mart'ta 2 bin 116 kişi ziyaret etti.

Roma döneminin önemli heykeltıraşlık merkezi: Afrodisyas

Aydın'ın Karacasu ilçesinde, antik dönemin en iyi heykeltıraşlık okullarından birine ev sahipliği yapan Afrodisyas Antik Kenti, halen ayakta kalan yapılarıyla ziyaretçilerini 2 bin 500 yıllık yolculuğa çıkarıyor.

Kazı çalışmaları 1961 yılından itibaren Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde devam eden antik kent, her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlıyor.

Yanı başındaki mermer ocağı ve heykeltıraşlık okulu dolayısıyla dönemin en iyi eserlerinin yapıldığı kentler arasında gösterilen Afrodisyas, halen ayakta kalan ve ilk günkü özelliğini koruyan yapılarıyla ziyaretçilerini etkiliyor.

Özellikle 30 bin kişilik stadyum, Sebasteion tapınağı, hamam, antik tiyatro, Afrodisyas caddesi, Roma kentlerinin ihtişamını yansıtan dev şehir havuzu, Tetrapylon kapısı gibi yapılarıyla önce çıkan antik kent, sadece turistlerin değil sanatseverlerin de dikkatini çekiyor.

Antik kentteki kazılardan çıkartılan yaklaşık 3 bin heykel ve eşya ise kazı alanındaki müzede sergileniyor.

Coğrafi yapısı gezilmesi için rahat olan Afrodisyas, girişte müzesi ve ören yeriyle ziyaretçilerini cezbediyor. (AA)

Yorumlar (0)
banner82
banner83
18
açık
banner84
Namaz Vakti 12 Mayıs 2021
İmsak 04:18
Güneş 05:56
Öğle 13:13
İkindi 17:03
Akşam 20:20
Yatsı 21:51
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29