Yeni OVP açıklandı: İktisatçılardan tepki

Türkiye'nin 2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Programı'nda (OVP) enflasyon, işsizlik, vergi gelirleri ve özelleştirme hedefleri dikkat çekti. Önceki yıllarda birçok hedefi gerçekleşmeyen OVP'de, yurttaşların üzerindeki vergi yükünün artırılması ve özelleştirme gelirlerinin yükseltilmesi öngörüldü.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni OVP'de, 2026-2028 dönemini kapsayan önceki programdaki temel ekonomik göstergelerin tamamında revizyona gidildi.

Önceki OVP'de 2026 yılı sonu için yüzde 16 olarak belirlenen enflasyon hedefi, yeni programda 12.4 puan artırılarak yüzde 28.4'e çıkarıldı.

Yeni OVP'ye göre enflasyon hedefi 2027 için yüzde 21, 2028 için yüzde 15.5 ve 2029 için yüzde 9 olarak belirlendi. Böylece önümüzdeki üç yıllık dönemde tek haneli enflasyon ancak 2029 yılı için hedeflenmiş oldu.

BÜYÜME HEDEFLERİ AŞAĞI ÇEKİLDİ

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, enflasyon hedeflerindeki sapmayı geçmiş dönemlerden taşınan yüksek enflasyonun yarattığı atalete bağladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan ise bu yıl savaşın enflasyon üzerindeki etkisinin 7 puana yaklaştığını savundu.

TCMB, ağustos ayında yayımladığı son Enflasyon Raporu'nda yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28'e yükseltmişti.

Yeni OVP'de sanayi büyüme tahmini de aşağı çekildi. Bu yıl sonu için daha önce yüzde 4 olarak öngörülen sanayi büyümesi yüzde 2.3'e indirildi. Turizm geliri tahmini ise 68 milyar dolardan 66 milyar dolara düşürüldü.

Dış ticaret açığının da önceki 96 milyar dolarlık tahmin yerine 105 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

AKP iktidarının ekonomi politikalarında sık sık öne çıkardığı büyüme rakamlarında da hedefler düşürüldü.

2026 yılı için yüzde 3.8 olan büyüme tahmini yeni OVP'de yüzde 3.5'e çekildi. 2027 büyüme hedefi yüzde 4.5'ten yüzde 4.2'ye, 2028 büyüme hedefi ise yüzde 5'ten yüzde 4.6'ya indirildi. 2029 yılı için büyüme hedefi yüzde 5 olarak belirlendi.

İŞSİZLİK HEDEFLERİ AÇIKLANDI

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in Haziran 2023'te göreve gelmesinin ardından uygulanan düşük ücret ve yüksek faiz politikalarının en ağır sonuçlarından biri işsizlik oldu.

Yeni OVP'de işsizlik oranının 2026'da yüzde 8.8, 2027'de yüzde 8, 2028'de yüzde 7.8 ve 2029'da yüzde 7.6 olması öngörüldü.

Milli gelirin ise 2026 yılında 1 trilyon 821 milyar dolar, 2027'de 1 trilyon 984 milyar dolar, 2028'de 2 trilyon 91 milyar lira ve 2029'da 2 trilyon 225 milyar dolar olması hedeflendi.

Yüksek enflasyon beklentisine rağmen kişi başına düşen gelirin artacağı öngörüldü. Buna göre kişi başına gelirin 2026'da 20 bin 523 dolar, 2027'de 22 bin 285 dolar, 2028'de 23 bin 409 dolar ve 2029'da 24 bin 842 dolar olması hedeflendi.

VERGİDEN 71.5 TRİLYON TL TOPLANACAK

Yeni OVP, ekonomi yönetiminin önümüzdeki dönemde vergi gelirlerini önemli ölçüde artırmayı planladığını ortaya koydu.

Hükümetin 2026 yılı sonunda 14.5 trilyon TL, 2027'de 19.9 trilyon TL, 2028'de 23.9 trilyon TL ve 2029'da 27.7 trilyon TL vergi geliri elde etmesi öngörüldü.

Böylece yalnızca 2027-2029 döneminde toplam 71.5 trilyon TL vergi toplanması hedefleniyor.

2027 yılında vergi gelirlerinde öngörülen 5.4 trilyon TL'lik artış, yeni yılda dolaylı vergilerin daha fazla gündeme gelebileceği ihtimalini güçlendirdi.

Bütçenin faiz giderlerinin ise 2026 sonunda 2 trilyon 824 milyar TL, 2027'de 3 trilyon 975 milyar TL, 2028'de 4 trilyon 693 milyar TL ve 2029'da 5 trilyon 244 milyar TL olması öngörüldü.

Buna göre bütçenin faiz giderlerinin gelecek yıl yaklaşık 1.1 trilyon TL artması bekleniyor.

ÖZELLEŞTİRMEDEN 596.8 MİLYAR TL GELİR HEDEFİ

Kamu varlıklarının özelleştirilmesine ilişkin tartışmalar sürerken, yeni OVP'de özelleştirme gelirlerinin de önemli ölçüde artırılması planlandı.

Köprü ve otoyolların özelleştirilmesine yönelik tartışmalar devam ederken, programda 2026 yılı sonu için 107.3 milyar TL, 2027 için 183 milyar TL, 2028 için 163.5 milyar TL ve 2029 için 143 milyar TL özelleştirme geliri öngörüldü.

2027 yılı için belirlenen özelleştirme geliri hedefinin 75.7 milyar TL artırılarak 183 milyar TL'ye çıkarılması, hükümetin önümüzdeki dönemde büyük çaplı özelleştirmelere hazırlanabileceği ihtimalini güçlendirdi.

Hükümetin 2026-2029 döneminde özelleştirmelerden toplam 596.8 milyar TL gelir sağlaması bekleniyor.

DOLAR KURU İÇİN 2027'DE 56 TL'NİN ÜZERİ ÖNGÖRÜLDÜ

Yeni OVP'deki dolar kuru tahminleri de dikkat çekti.

Programda dolar kurunun 2026 yılı sonunda 46.87 TL, 2027'de 56.05 TL, 2028'de 63.69 TL ve 2029'da 69.83 TL seviyesinde olması öngörüldü.

İKTİSATÇILARDAN OVP'YE TEPKİ

Nefes'ten Nisanur Yıldırım'ın derlemesine göre 2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program, iktisatçıların da eleştirilerine neden oldu.

Prof. Dr. Fatih Özatay: 'Bu işin cılkı çıktı' deyimi, bir işin, durumun veya düzenin bozulduğunu, ölçüsünün kaçtığını ve artık tadının kalmadığını anlatır.

Prof. Dr. Selva Demiralp: OVP öncesinde, geçtiğimiz yıl (ve önceki yıllarda) sistematik olarak tekrar eden bir içsel tutarsızlığı hatırlatmakta fayda var: Bakalım yeni OVP bu içsel tutarsızlığı kaldıracak mı?

Prof. Dr. Hakan Kara: OVP'de en çok merak edilen 2027 enflasyon hedefiydi. Yüzde 15'ten Yüzde 21'e revize edildi. Hâlâ iyimser kalsa da en azından daha gerçekçi.

Prof. Dr. Emre Alkin: 'Bu gidişle tek hane enflasyonu 2030 veya sonrasında görürüz' dediğim zaman karşı çıkanlar olmuştu. OVP'nin öngörü karnesine bakınca böyle olacağı anlaşılıyor.

Doç. Dr. Caner Özdurak: OVP, ekonominin kronikleşen yapısal kısıtları ile ortodoks istikrar politikalarının sınırları arasındaki gerilimi açıkça yansıtan bir çerçeve sunmakta.

Prof. Dr. Serap Durusoy: 'Bu gidişle tek hane enflasyonunu 2030 veya sonrasında görürüz' dediğim zaman karşı çıkanlar olmuştu. OVP'nin öngörü karnesine bakınca böyle olacağı anlaşılıyor. Ne bekledim sevdikten, ne kaldı bak elimde, bir hüzzam şarkı gibi, adı kaldı dilimde.

Dr. Altuğ Özaslan: OVP, bir niyet beyanıdır, hiçbir zaman tuttuğunu görmedim, hiçbir zaman da tutacağını düşünmüyorum. Kredibilitesi de piyasa açısından düşük bir olgudur.

Doç. Dr. Ümit Akçay: İktidar açısından bu OVP ile değil erken seçim, normal seçime gitmek bile mantıklı olamaz.