Tuncer Bakırhan: Bu kök yasa Kürtleri hukuka dahil etmenin ilk adımıdır

TBMM Genel Kurulu, TBMM Başkanvekili Celan Adan başkanlığında toplandı. Genel Kurul'da "Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'ni görüşüyor. 

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, teklifin geneli üzerine değerlendirmelerde bulundu. Barış için emek veren ve bugün aralarında olmayan isimleri anan Bakırhan, "Konuşmama başlamadan önce Sırrı Süreyya Önder şahsında barış için emek veren, çaba harcayan ama bugün aramızda olmayan bütün arkadaşlarımızı da saygı, minnet ve rahmetle anıyorum" dedi.

Bakırhan, Kürt meselesinin çatışma zemininden hukuk zeminine taşındığını belirterek, "Bugün ülkemizin kaderini ilgilendiren önemli bir gündemi görüşmek için bir aradayız. Bir asırlık Kürt meselesi çatışmanın gölgesinden hukukun zeminine taşınıyor. Biz burada bu tarihe geçişe tanıklık ediyoruz" diye konuştu.

Görüşülen kanun teklifinin Türkiye'nin yeni bir istikamete yol almasının pusulası olduğunu söyleyen Bakırhan, bu istikametin adresinin TBMM olduğunu ifade etti. Bakırhan, Cumhuriyetin ilk yıllarında Kürt meselesinin "sıkıyönetim zihniyetiyle" idare edildiğini belirterek, "Takrir-i Sükûn'dan İstiklal Mahkemelerine, gizli idare planlarından olağanüstü hal rejimlerine kadar mesele hep istisnanın bir konusu oldu. Bu meselenin devlet katındaki tarihi, ikili devlet pratiklerinin yaygınlaştığı, siyasetsizliğin örgütlendiği, istisnanın genişlediği bir tarih oldu. Bunun bedelini şu veya bu şekilde bütün ülke ödedi" dedi.

"ŞİMDİ ACI VE İNKAR DOLU SAYFAYI KAPATMA ŞANSIYLA KARŞI KARŞIYAYIZ"

Bakırhan, "Şimdi acı ve inkar dolu sayfayı kapatma şansıyla karşı karşıyayız" diyerek, bugün meselenin ilk kez gerekçesi yazılmış ve müzakere edilebilir olağan bir yasama diliyle konuşulduğunu söyledi.

Bakırhan, "Bugünün önemi, tarihsel bir düğümün nihayet siyaset eliyle çözülmeye başlanması ve Meclisin kayıtlarına geçmesidir" ifadelerini kullandı.

Parlamentonun bu meseleyi siyaset ve müzakere ile çözme sorumluluğu bulunduğunu belirten Bakırhan, bunun ortak tarih ve geleceğe karşı da Meclis'in sorumluluğu olduğunu söyledi. Bakırhan, "Bu Meclis'in hafızası bizlere Türkler ve Kürtlerin ortak hikayesini ve güçlü ortaklık potansiyelini hatırlatıyor. Anadolu ile Mezopotamya arasında yüzyıllara yayılan ortak bir hayat var. Aynı kültür havzasında, aynı kavşaklarda ve aynı hikayede buluşmalar var. Bin yıllık kardeşliğimiz ve Cumhuriyetin kuruluşu bunun kanıtıdır" diye konuştu.

Amasya'da toprakların Türklerin ve Kürtlerin ortak vatanı olarak telakki edildiğini, Erzurum'da birlik iradesinin dile getirildiğini ve Birinci Meclisin farklı bölgelerin ve kimliklerin temsilcilerini aynı çatı altında topladığını belirten Bakırhan, 1921 Anayasası'nın yerel idareye alan açan çoğulcu bir ruh taşıdığını söyledi.

"BU SÜREÇ KARDEŞİ KARDEŞE KIRDIRMA HESAPLARINI ALTÜST EDECEK"

Bakırhan, sürecin başlamasının ardından bazı dış güçlerin "Bu adımla Orta Doğu dengeleri altüst olacak" dediğini belirterek, "Aslında altüst olacak olan küresel güçlerin yüzyıllık hesaplarıydı, biz bunu çok iyi biliyoruz. Bu süreç kardeşi kardeşe kırdırma hesaplarını altüst edecek, beraberliğimizi kaim kılacak, ortak geleceğimizi güçlendirecektir" dedi.

Yarım asırlık çatışmalı sürecin ülkenin her bir karışına büyük acılar yaşattığını söyleyen Bakırhan, çatışma ve şiddet zemininden çıkma fırsatının önlerinde olduğunu ifade ederek, "Yüz yıl önce Kürtler hukuk dışına itildi. Bu kök yasa Kürtleri hukuka dahil etmenin ilk adımıdır. Bu kanun teklifiyle beraberliğimizi ve geleceğimizi güçlendirecek önemli bir adım atıyoruz, güçlü bir başlangıç yapıyoruz" diye konuştu.

27 Şubat 2025 tarihinde yapılan "Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı"na da değinen Bakırhan, "Bu başlangıca imkan sağlayan Sayın Öcalan'ın bu kurucu rolünün altını önemle çizmek istiyorum. Kendisinin Türkiye çözümünden yana çabalarının ön yargılarla değil, hakkaniyetle görülmesi gerekir" dedi. Bakırhan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin süreçteki "kurucu rolünün" hakkını verdiklerini söyledi.

"TÜRKİYE'NİN KENDİ İÇİNDEKİ ATEŞİ HUKUKLA SÖNDÜRMESİ BÜTÜN KOMŞULARIMIZA NEFES ALDIRACAK"

Türklerin güvenlik kaygısıyla Kürtlerin eşitlik talebini aynı hukuk düzeni içinde buluşturacak bir ufka bakıldığını belirten Bakırhan, Orta Doğu'daki değişimlere dikkati çekerek, "Kürtler dört ülkeye yayılan tarihsel ve toplumsal bir gerçeklik olarak bu dönüşümün önemli bir dengesidir. Yüz yıl önce inkar edilen Kürt varlığı bugün Orta Doğu'nun temel dinamiklerinden biri haline gelmiştir. Kürt jeopolitiği Orta Doğu'nun düğümünü çözmenin siyasi coğrafyasıdır. Bu jeopolitik demokratik bir geleceğe imkan sunuyor" dedi.

Türk-Kürt ilişkilerinin bu jeopolitik gerçek etrafında yeniden güncellenmesi gerektiğini belirten Bakırhan, şu ifadelere yer verdi:

"Türk-Kürt kardeşliğini doğru ele almak Türkiye'yi ihya eder, Orta Doğu'ya huzur ve demokrasi getirir. Fırat'ın doğusu ile Fırat'ın batısını ortak hukuk ve kaderde mühürlemek büyük tehlikelere karşı büyük güvence yaratır. Biliyoruz ki komşuları yanan bir evde barış lüks değildir, sigortadır. Türkiye'nin kendi içindeki ateşi hukukla söndürmesi bize olduğu kadar bütün komşularımıza da nefes aldıracaktır. Bu yasa bir ayrıcalık üreten yasa değildir. Çatışma çözümünün ilk adımıdır. Bu bir al-ver meselesi değil. Bu, tarihsel ilişkimizi düzeltme ve doğru bir buluşmayı gerçekleştirmenin adımıdır. Bu yasa ve süreç taviz değildir; yenme ve yenilme hiç değildir. Bu sürecin tek bir kazananı var; o da tüm Türkiye, 86 milyon yurttaşımızdır."

"BARIŞ BİR MÜSABAKA DEĞİLDİR"

Barışın bir müsabaka olmadığını belirten Bakırhan, Türk yurttaşlara seslenerek, "Bu süreçten sizden eksilen hiçbir şey yoktur, olmayacak. Aksine bu süreç Türkiye'yi büyüten ve refaha kavuşturacak bir süreçtir. Ülkenin bütünlüğü ve değerleri asla müzakere konusu değildir. Kürtler ayrılmak isteseydi bu Meclis'in çatısı altında olmazdık arkadaşlarımızla birlikte. Biz buradayız çünkü vatan ortak, gelecek ortaktır" diye konuştu.

Evlatlarını kaybeden ailelere de seslenen Bakırhan, "Evlatlarınızın hatırasına gösterilecek en büyük hürmet, başka hiçbir evladın ölmemesi ve zarar görmemesidir. Acı hangi evde olursa olsun Şırnak'tan Tekirdağ'a kadar hepimizindir. Bu ülkedeki her acıyı yüreğimin en müstesna köşesinde taşıyorum. Tek bir amacımız var, o da başka acıların yaşanmamasıdır" ifadelerini kullandı.

Kürt halkına da seslenen Bakırhan, sürecin kimliğin eritilmesi değil, varlığın hukukla buluşması olduğunu söyledi. Bakırhan, "Yine mi kandırılacağız" kaygısını bildiklerini belirterek, "Her şeyden önce Kürtler örgütlü bir halktır; ne kanar ne de kandırılır. Velev ki terazimiz şaşsa da düzeltecek bir kantar var, o da sizsiniz" dedi.

Siyaset alanında Kürt halkının demokratik hakları için mücadeleye devam edeceklerini belirten Bakırhan, "Ama şimdi hepimizi yakan bir ateş var, önce o ateşi söndürmeliyiz. Kürtçede ateş ateşle söndürülmez denir. 50 yıllık çatışmanın bize öğrettiği en yalın hakikat budur, inanın" diye konuştu.

"İLK ADIMI GÜÇLÜ BİR DEMOKRATİKLEŞME RÜZGARIYLA İLERLETMELİYİZ"

Bir tarafın yenilgisi üzerine kurulan düzenin bir sonraki çatışmanın tohumunu taşıyacağını söyleyen Bakırhan, çatışma çözümlerinde başarının, her kimlik, inanç ve topluluğun kendisini ülkenin asli vatandaşı olarak görüp görmediğine verilen cevapta bulunduğunu ifade ederek, "Bu süreç; Türkiye'nin bölünmesine değil bütünleşmesine, ayrışmaya değil ortak yaşamın güçlendirilmesine büyük bir fırsat sunacak. Bu kanun teklifi ise ortak yaşamın, siyasi ve hukuki harcının güçlendirilmesine atılan ilk adımdır" dedi.

Kanun teklifindeki "demokratik siyaset alanının güçlendirilmesi" vurgusunun önemli bir yörüngeye işaret ettiğini belirten Bakırhan, "Bu ilk adımı, güçlü bir demokratikleşme rüzgarıyla ilerletmemiz gerekiyor. Demokratikleşme barışın teminatıdır. Barış gemisini deryalarda yürütecek güç demokratik siyasettir" diye konuştu.

Demokratikleşme, hukuk ve Kürt meselesinin çözümünün ilk adımdan sonra gelmesi gerektiğini söyleyen Bakırhan, "İlk adımı anlamlı kılacak şey ikinci adımdan, yani ekim ayında Meclis açıldığında demokrasiyi, hukuku, eşitliği yol edinerek demokratikleşmeyi sağlamaktır" ifadelerini kullandı.

Bakırhan, ekim ayıyla birlikte Türkiye'de yeniden inşa sürecinin başlatılması gerektiğini belirterek, "Ekimde parlamentonun istikameti; demokratik entegrasyon, özgürlükler ve hukukun üstünlüğünü sağlayan yasal düzenlemeler olmalıdır" dedi. Bakırhan, bu sürecin sorumluluğunun Meclis, siyasi partiler, yargı, basın ve sivil toplumun yanı sıra herkesin olduğunu söyledi.

"MEKKE DÖNEMİ PSİKOLOJİSİNDEN MEDİNE DÖNEMİ AKLINA GEÇMELİYİZ"

Türkiye siyasetinin içinde bulunduğu siyasi iklimin barışçıl toplum ve demokratik rejim önündeki engellerden biri olduğunu belirten Bakırhan, "Türkiye siyaseti uzun süredir 'Mekke dönemi' psikolojisi yaşıyor. Farklı siyasi gruplar ve kimlikler birbirlerini beka tehdidi olarak görüyor. Diyalog kapıları sürekli kapatılıyor, kutuplaşma hüküm sürüyor. Oysa Türkiye'nin ihtiyacı; farklılıkların bir güvenlik tehdidi olmadığı, ortak çıkarlar temelinde siyasi ve sosyal birlikteliğin ve adaletin sağlandığı 'Medine dönemi' aklıdır. Artık çatışmadan barışa, kutuplaşmadan birlikteliğe, ayrışmadan ortak yaşama ve müzakereye hicret etmeliyiz. Hicret berekettir, hikmettir. Bizim yeniden tanışmaya, barışmaya ve beraber olmaya ihtiyacımız var" diye konuştu.

Gelecek nesillerin TBMM tutanaklarını okuduğunda bu günlere bakarak "Bu ülkenin insanları birbirleriyle yeniden konuşmayı başardı" diyebilmesi gerektiğini belirten Bakırhan, "İşte gerçek barış ve başarı budur" ifadelerini kullandı. Bakırhan, kanun teklifine verilecek her "Evet" oyunun 86 milyonun geleceğine atılacak bir imza olduğunu söyledi.

"ÇATIŞMAYA AKAN KAYNAK OKULA, HASTANEYE, ÜRETİME AKACAK"

Barışın ekonomik sonuçlarına da değinen Bakırhan, "Emin olun, Türk-Kürt ilişkilerinin demokratik ve eşit temelde güncellenmesiyle birlikte enerji ve ticaret koridorları, sanayi ve üretim havzaları inşa edebileceğiz. Bölgesel oyunun kurucu hali gelmek işten bile olmayacak" dedi.

Bakırhan, çatışmalı sürecin bedelini başta yoksullar olmak üzere tüm ülkenin yıllardır ödediğini belirterek, "Barışın semeresini de çocuklar, gençler, yoksullar, emekçiler, emekliler kazanacak. Her yıl 50 milyar dolar artık acıları çoğaltan çatışmaya değil, bereketi çoğaltan ekonomiye gidecek. İnşallah çatışmaya akan kaynak okula, hastaneye, üretime akacak. Yıllardır yatırım görmeyen coğrafyalar yaşam bulacak" ifadelerini kullandı.

Bakırhan, kanun teklifini neden imzaladıklarını da açıklayarak, metni "ne gözü kapalı kutsadıklarını ne eksik diye reddettiklerini" söyledi.

"Bu metnin değerini teslim ediyor, eksiğini açıkça söylüyoruz. Bu yasada şüphesiz eksikler, eleştirilecek yönler de var" diyen Bakırhan, ana dil, eşit yurttaşlık ve yerel demokrasinin demokratik haklar kapsamında unutulmuş talepler olmadığını ifade etti. Bakırhan, "Fakat ilk aşamanın ölçütleriyle nihai çözümün ölçütlerini birbirine karıştırmamalıyız. İlk adımın işlevi; çatışma zemininden hukuk zeminine geçişi mümkün kılmak ve demokratik siyasi mücadeleye kapı aralamaktır" dedi.

"O ÇATI DEMOKRATİK TÜRKİYE CUMHURİYETİ'DİR"

Bugün atılan adımın bir temel olduğunu belirten Bakırhan, "Temel tek başına ev değildir. Katları örmek, odaları kurmak, en sonunda çatıyı çakmak gerekecektir. O çatı Demokratik Türkiye Cumhuriyeti'dir. Taşıyıcı kolonları hukuk devleti, eşit yurttaşlık, demokratik siyaset ve toplumsal barıştır" diye konuştu.

İmzanın bir sonuç belgesinin altına değil, inşanın hukuki zeminine atıldığını belirten Bakırhan, "Kapı eksik diye o eşikten dönmeyeceğiz. Aralanan kapıdan kararlı bir şekilde içeri girecek, bu evi inşallah hep birlikte tamamlayacağız" dedi.

Devletin toplumun tamamını ve bütün renklerini yansıtması gerektiğini söyleyen Bakırhan, "Kürt'ün kimliğinin özgür olduğu ve özgürce örgütlenebildiği; Alevi'nin inancını eşitçe, özgürce yaşayabildiği; Roman'ın, Ermeni'nin, Çerkes'in, bütün halkların ve inançların kimliğini gizlemek zorunda kalmadığı demokratik bir ülke istiyoruz. 100 yıl önce bu Meclis, farklı kimlikleri aynı çatı altında toplayarak bir yaşam inşa etti. 100 yıl sonra aynı Meclis, en ağır meselesini yeniden kendi kürsüsüne, hukukun ve siyasetin diline çağırıyor. 86 milyon Ankara çözümüne hazırlanıyor" ifadelerini kullandı.

Bir asır önce bu çatı altında Cumhuriyet kurulduğunu belirten Bakırhan, "Şimdi onu çerçeve yasadan başlayarak hepimizin evi haline getirmek vaktidir. Yarın özgür düşüncenin ve eşit yaşamın şafağının attığı bir güne 'merhaba' diyeceğiz. Biz buna hem hazır hem de kararlıyız" diye konuştu.

"ORTAK VE EŞİT YAŞAMIMIZ BAKİ OLSUN"

Yaşar Kemal'in "Bir Ada Hikayesi" eserine atıfta bulunan Bakırhan, "Çok içten ifade etmek istiyorum ki bizim adamız Türkiye'dir. O halde bu hayatı birlikte iyileştirmekten başka bir yolumuz yoktur" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Devlet Bahçeli, Özgür Özel, Kemal Kılıçdaroğlu, Mahmut Arıkan, Ahmet Davutoğlu ve Ali Babacan başta olmak üzere kanun teklifinde imzası bulunan siyasi parti liderleri ve milletvekillerinin bu sürece büyük katkı verdiğini kaydeden Bakırhan, konuşmasının sonunda kanun teklifine oy verecek milletvekillerine teşekkür etti. DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, "Bugün burada söylenen her söz, atılan her imza yarının Türkiye'sine miras kalacak. Bu Meclis'in tutanakları bir gün çocuklarımızın en çok gurur duyacağı sayfalar arasında yerini alacak. Kürsüden ayrılırken tek bir dileğim var: Bu kanun teklifinin altına düşülen imzalar bir daha hiçbir zaman silahın konuşmadığı bir geleceğin ilk mührü olsun. Bu mühür bozulmasın, bu barış kalıcı olsun. Ortak ve eşit yaşamımız baki olsun" dedi.

Bakırhan'ın konuşmasını MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli alkışladı.