TBMM'de tarihi gün: Çerçeve Yasası görüşülmeye başladı

'Çerçeve yasa' kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu'nda görüşmesi devam ediyor.

Meclis'te yapılan oylama ile kanun teklifinin maddelerinin görüşülerek oylama yapılmasına karar verildi. 

MADDELERE GEÇİLDİ 

MHP'li TBMM Başkanvekili Celal Adan, "Teklifin maddelerine geçilmesi kabul edilmiştir. Şimdi 1'inci bölümün görüşmelerine başlıyoruz. 1'inci bölüm 1 ila 6'ncı maddeleri kapsamaktadır" ifadelerini kullandı. 

Oylama aşaması için yapılan açık oylamaya 297 milletvekili katıldı. 269 evet, 28 ret oyu verildi. 

Oylama için vekiller kürsüde görüşlerini dile getiriyor.

ÖZGÜR ÖZEL 'ÇERÇEVE YASA' KARARINI AÇIKLADI

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin adına konuşma yaptı. 

Özel'in açıklamasında bazı kısımlar şu şekilde: 

Kürt meselesi yalnızca bir terör meselesi değildir. Yalnızca bir örgütün silah bırakması hiç değildir. Eşit yurttaşlık, hukuk ve güven içinde yaşama meselesidir. Bu mesele 86 milyon yurttaşımızın meselesidir. 

Yurttaşlarımızın adalete ve cumhuriyete bağlılığı korkuyla değil aidiyet ve güvenle olur. Kürt meselesinin demokratik çözümü de cumhuriyete de devlete de aidiyet duygusuyla gerçekleşecektir. 

Komisyon kurulmasını yıllarca önerdik. Tüm tahriklere bütün sabotajlara karşı masada kaldık. 

Siyasi iktidar bu süreci maalesef büyük bir özensizlikle yürütmüştür. Meseleyi toplumsal müzakereden çıkarıp ikili görüşmelerle gerçekleştirmiştir. Komisyon'da söz alan, soru soran milletvekillerinin üzerine yürümeye kadar götürülmüştür bu iş.

''HAYIR' DEME HAKKI EN ÇOK BİZDEDİR''

Bu teklife 'hayır' deme hakkı kimdedir diye sokakta vatandaşlara sorarsanız şüphesiz 'YENİ Parti' diyeceklerdir. Günlerdir eleştiri alan bizleriz. Ama yarın bu ülkeyi yönetecek olan da bizleriz.

''TEKLİFİN İÇERİĞİ DE SORUNLU''

Önümüzdeki teklifin içeriği de hazırlanış biçimi kadar sorunludur.  Bu meseleyi hala daha bir takım müzakerelerin parçası olarak tutan bir zihniyet var.

''BARIŞIN ÖNÜNÜ AÇACAĞIZ''

Bu yasaya hayır deme hakkına sahip olan YENİ Parti kendini barış önüne koymayacaktır. Barışın önünü açacağız.

''İMZANIN TAKİPÇİSİ OLACAĞIZ''

Biz komisyon raporuna imzamıza koyduk. Biz imzamızı namus biliyoruz. Sizin de içinde 7'nci bölümün bulunduğu teklife attığınız imzanın takipçisi olacağız. 

ÖZEL 'EVET' DEDİ, MİLLETVEKİLLERİNİ SERBEST BIRAKTI

Milletvekillerimiz de seçildikleri illerde halk ne diyorsa ona göre karar verecek, ona göre oy kullanacak."

TUNCER BAKIRHAN: ''BU SÜREÇ TÜRKİYE'Yİ REFAHA KAVUŞTURACAK''

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan partisi adına söz aldı.

Bakırhan, "Bu yasa taviz değildir, yenme ve yenilme değildir'' diyen Bakırhan, "Türk kardeşlerime sesleniyorum. Bu süreçte sizden eksilen bir şey yoktur. Bu süreç Türkiye'yi refaha kavuşturacak. Ülkenin bütünlüğünü tartışmaya açmıyoruz. Bu ülkeyi bölünmeye yaklaştıran şey çatışmadır. Kürtler ayrılmak istese burada olmazdık. Vatan ortaktır" dedi. 

FETİ YILDIZ: ''TERÖRÜ TARİHİN KARANLIK ÇÖPLÜĞÜNE GÖNDERMEK ÜZEREYİZ''

MHP adına Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız kürsüye geldi.

AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve komisyon üyelerine teşekkürlerini ileten Yıldız, "Terörü tarihin karanlık çöplüğüne göndermek üzereyiz" ifadelerine yer verdi.

Yıldız, şunları söyledi: 

"Terörsüz Türkiye vizyonu, salt bir güvenlik politikası olarak görülmekten ziyade devletin bekası, iç cephenin güçlenmesi, hukukun üstünlüğü, demokratik katılım, toplumsal dayanışma ve ekonomik kalkınmayı kapsayan bir devlet politikasıdır." 

SALICI: ''BUGÜN SÖZÜ BAŞLATIYORUZ''

CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, Genel kurul'da söz alarak şunları söyledi: 

Silahın olduğu yerde sözün anlamı kalır mı biz bugün sözü başlatıyoruz. Herkes korkarken biz konuştuk. Demokrasinin adresini ilk biz gösterdik. 

Sürecin asıl başarısı kaç adet silahın teslim edildiğiyle değil siyaset alanının ne kadar genişlediğiyle ölçülmelidir.

Kayyum uygulamalarına veda etme zamanıdır. Artık komedyenler için gazeteciler için özgürlük zamanıdır.''

DERVİŞOĞLU: ''TBMM Mİ HAZIRLAMIŞTIR Kİ ONUN ONAYINA SUNULSUN''

İYİ Parti Lideri Müsavat Dervişoğlu partisi adına söz aldı. 

Dervişoğlu'nun açıklamalarından bazı kısımlar şöyle: 

"Bugün bu kürsüden bir kez daha ifade ediyorum. Bu iktidar, elinde tuttuğu yetkiyi bir yapım ruhsatı gibi değil, devleti içten içe çürüten bir tadilat ruhsatı gibi kullanmaktadır.

Bu süreç boyunca ne yapıldığını millet aslında çok iyi gördü. Biz de ilk günden beri, haftalar süren komisyonculuk oyununun, süslü kelimelerin, büyük lafların ve kirli propagandaların arkasındaki iç ve dış emellerin ne olduğunu, ne yaşandığını Türk milletine her vesileyle anlattık. Nihayetinde bu kanun teklifi, İmralı'daki terör hükümlüsünün onayından geçerken Türk milletinden gizlendi, hatta imzalayanlar dahi içerikten habersizdi.

Şimdi bu kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi mi hazırlamıştır ki onun onayına sunulmaktadır? Meclis, sürecin başındaki gibi sadece bir tescil makamına indirgenmiştir. Türk milletinin hüküm mührü, onun bilgisi ve rızası dışında cebren kullanılmıştır.

Bu kanun hükmü İmralı'daki terör hükümlüsünün onayından geçerken Türk Milletinden gizlendi. Bu kanun teklifini TBMM mi hazırlamıştır ki onun onayına sunulsun.

Diyarbakırlıya, Vanlıya, Batmanlıya, Hakkariliye iş mi veriyor bu yasa? Şırnaklıya, Bingöllüye, Bitlisliye, Siirtliye ekmek mi kazandırıyor? Urfalının, Mardinlinin, Muşlunun tarlasındaki bereketi mi arttırıyor?" 

Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yaşayan gençlere yeni umutlar mı yeşertiyor? Neyin açılımı bu, hiç kendinize sordunuz mu?

Amaç, Erdoğan'ın ömür boyu Cumhurbaşkanı kalabilmesinin önünü açmaktır.

''İHANETİN ZAMAN AŞIMI YOKTUR'' 

Madde koyarak kendinizi koruyamazsınız. İhanetin zaman aşımı yoktur. Yargılanacaksınız."

İKİNCİ OTURUM BAŞLADI

Meclis'te başlayan görüşmede grup başkanvekilleri konuşmalarını yaptı. Partilerin kanun teklifine dair önerileri konuşulduktan sonra oturuma saat 12.40'a kadar ara verildi. Ara sonrası ikinci oturum başladı. 

MURAT EMİR: ''ORTAK AKLIN ÇALIŞTIRILMAYIŞI BÜYÜK EKSİKLİK''

Teklife yönelik partilerin grup başkanvekilleri söz aldı. 

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir söz alarak şu ifadeleri kullandı:

''Önemli çalışmalar yaptık sonunda bir rapor oluşturduk. Sonuçta terörün bitirilmesine yönelik hiçbir adım atılmadı. Bugün atılan ilk adımı görüyoruz. Komisyon  sürecine başladığımızda ülkemizdeki herkes, 86 milyon elbette ''barış gelsin, kardeşlik olsun' dedik. Hep birlikte diyoruz. Komisyon olarak 'Anayasa Mahkemesi kararlarına uyulmalıdır' dedik hala uyulmadı.  'Halk iradesine saygı gösterelim kayyumlar olmamalıdır' dedik hala bir adım atılmadı. Biz silahların susması adına terörün kalıcı olarak bitmesi adına her adımı benimsiyoruz, ciddiye alıyoruz, önemsiyoruz. Üzülerek söylemeliyim ki bu teklifin geliş biçimi, ortak aklın çalıştırılmayışı büyük eksiklik olmuştur. Ama tutumumuz ve tavrımızı Sayın Genel Başkanımız açıklayacaktır.'' 

TURHAN ÇÖMEZ: ''TERÖR BARONLARIYLA BİR ARAYA GELMİŞSİNİZ''

İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı: 

''Buradan sesleniyorum: Ülke içinde eylem yapamayan, sınırlara yaklaşamayan PKK'nın elebaşlarıyla Kandil'deki terör baronlarıyla, onların İmralı'daki uzantılarıyla ve cani başıyla sizi hangi şeydir ki pazarlık masasına oturtturmuştur ve neden onlar ile bu noktaya gelmişsinizdir?  Koskoca İçişleri Bakanınız '86 tane terörist kalmış, neyi bırakacaklar?' demiş. Ve ardından siz teröristlerle, Kandil'deki terör baronlarıyla bir araya gelmişsiniz ve bu ülkenin istikbali için pazarlık yapar hâle gelmişsiniz.'' 

Diğer yandan İYİ Parti'nin yasa teklifine ilişkin öneri vereceği bildirildi. 

GÜLÜSTAN KOÇYİĞİT:  ''DEMOKRATİK CUMHURİYETİ BİRLİKTE KURALIM''

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit, partisi adına yaptığı konuşmada 'Biz Türkiye'nin birlikte geleceğini kurabileceğine inanıyoruz. Gelin eşit yurttaşlığı ve demokratik cumhuriyeti birlikte kuralım'' dedi. 

YENİ PARTİ'DEN KARAR

Cumhuriyet'in edindiği bilgiye göre YENİ Parti, Özgür Özel'in başkanlığında yaptığı kapalı grup toplantısında 'çerçeve yasa' teklifine ilişkin tutumunu kararlaştırdı.

Buna göre Özel, milletvekillerini oylamada serbest bırakma kararı aldı. 

ÖZGÜR ÖZEL’DEN VEKİLLERE: ''BANA GÜVENİN'' 

Özgür Özel'in toplantıda vekillere “Konuşmamı dinleyin, kimse üzülmeyecek, bana güvenin” dediği öğrenildi. 

MECLİS UZATMA KARARI ALMIŞTI

TBMM, 1 Ekim 2025’de başladığı ve 1 Temmuz’dan itibaren ise uzatma kararı aldığı yasama yılının sonuna geldi. Genel kurulun 16 Haziran’daki birleşiminde TBMM’nin çalışmalarına devam etmesine karar verilmişti. 

AKP tarafından TBMM’ye yeni yasa teklifleri sunulurken bunlardan biri de “çerçeve yasa” idi. TBMM’de dün şehit aileleri ve gazilerin mali, sosyal ve özlük haklarına yönelik düzenlemeleri içeren teklif görüşüldü.

TBMM Adalet Komisyonu’nda AK Parti, MHP, DEM Parti, CHP, Yeni Yol Partisi ve YENİ Parti’nin oylarıyla kabul edilen “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” adlı çerçeve yasa teklifi için TBMM Genel Kurulu yarın saat 11.00’de toplanacak. Meclis de bu yasanın geçmesinin ardından içtüzük gereğince 1 Ekim'e kadar tatil yapacak. 

MECLİS’TEKİ SANDALYE DAĞILIMI NASIL?

Gözler ise partilerin TBMM Genel Kurulu’ndaki tutumuna çevrildi. Çerçeve yasa teklifi AKP, MHP ve DEM Parti’nin imzasıyla TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Yeni Yol Partisi, HÜDA PAR ve CHP de teklife imza attı. YENİ Parti teklife imza atmazken, İYİ Parti ve Yeniden Refah Partisi ise teklife karşı... 

TİP ve EMEP ise sessizliğini koruyor. Meclis’te halihazırda 592 milletvekili bulunuyor. AKP 277, YENİ Parti 91, DEM Parti 56, MHP 46, CHP 45, İYİ Parti 29, Yeni Yol Partisi 20, HÜDA PAR 4, Yeniden Refah Partisi 4, TİP 3, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) 2, EMEP 2, Saadet Partisi, Demokratik Sol Parti ve Demokrat Parti’nin de 1’er sandalyesi bulunuyor. 10 tane de bağımsız milletvekili bulunuyor.

AK PARTİ-MHP-DEM TAM DESTEK, İYİ PARTİ VE YRP KARŞI

Çerçeve yasaya; AKP, MHP ve DEM Parti gruplarının tam destek verdiği, İYİ Parti ve Yeniden Refah Partisi’nin (YRP) ise destek vermediği görülüyor. HÜDA PAR, Yeni Yol Partisi ile bağımsız milletvekilleri Ahmet Zenbilci, Mustafa Yeneroğlu ile Selim Temurci’nin de evet oyu vermesi bekleniyor.

İYİ Parti grubu, kanun teklifine tepki olarak Türk bayraklarıyla salona girdi.  

BAHÇELİ'DEN "18 SAAT" YANITI

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de çerçeve yasa görüşmelerine katılmak üzere TBMM’ye geldi.

Bahçeli, gazetecinin ''bazı partilerde yasa teklifine ilişkin kafa karışıklığı yaşandığı'' yönündeki sorusuna tepki gösterdi. Bahçeli, “18 saat dinleyeceksiniz. Soru mu bu şimdi?” yanıtını verdi.

YENİ PARTİ'DEN KAPALI GRUP TOPLANTISI

YENİ Parti, bugün süreç yasasına karşı tavrını belirlemek için Genel Başkan Özgür Özel liderliğinde toplandı.

TBMM'deki kapalı grup toplantısına girerken YENİ Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, "Milletvekillerimiz sorumluluklarıyla davranacaklar, herkes tabanına göre bakacak." dedi.

CHP GRUBU İMZACI OLDU

CHP yasa teklifine imzacı olurken, YENİ Parti imzacı olmamıştı; ancak iki parti de Adalet Komisyonu’nda ‘Evet’ oyu verdi. CHP ve YENİ Parti kurmaylarından yapılan açıklamalar kapsamında iki partinin genel kurulda yasa teklifine ‘Evet’ oyu vermesi bekleniyor. Ancak; iki partinin de TBMM gruplarında farklı yönde oy kullanabilecek milletvekillerinin olduğu konuşuluyor.

YRP'DEN 'ÇEKİMSER OY' KARARI

Yeniden Refah Partisi (YRP) Genel Başkanı Fatih Erbakan, partisinin, “çerçeve yasa” teklifine yönelik kararı duyurdu.

Erbakan, sosyal medya hesabından yaptığı yazılı açıklamada, teklife “çekimser” oy vereceklerini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

''Yeniden Refah Partisi olarak uzun zamandır ifade ettiğimiz gibi PKK/KCK üyesi teröristlerin akıbeti ile ilgili kararı devlet kadroları ya da hükümet ortakları değil, şehit aileleri ve gazilerimiz, yani milletimiz vermeli, 'çerçeve yasa'nın af kapsamı doğrudan referanduma götürülmelidir. Zikredilen sebepler ve sürecin içerdiği sonraki adımlarla ilgili belirsizlikler nedeniyle, Yeniden Refah Partisi olarak 'çerçeve yasa'ya 'çekimser' oy vereceğimizi aziz milletimize arz ediyoruz."

EMEP: ‘REHİNE SİYASETİ’

TİP, yasa teklifine karşı sessizliğini koruyor. EMEP ise yasa teklifini eleştiriyor. EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan yasanın ipleri Saray’ın eline teslim eden bir rehine siyaseti ürettiğini vurgulayarak; “AİHM kararlarının uygulanmaması meşrulaştırılıyor. Siyasetin önünü açan değil, şarta bağlayan ve erteleyen bir irade var. Olumlu tek yanı tahliyeler ve eve dönüştür. Binlerce yurttaşımızın cezaevinden çıkmasına, sürgünden dönmesine elbette ‘Hayır’ demeyiz. Ancak yasanın rehine siyasetine dönüşmesine karşı da mücadelemizi sürdüreceğiz. Son kararımızı komisyon çalışmaları bittikten sonra yetkili kurullarımız genel kurul sürecinde verecek” açıklamasında bulunmuştu. 2 partinin de ne yönde oy vereceği merak konusu. Meclis’te 1 milletvekili ile temsil edilen DSP ise evet oyu vereceğini açıkladı. 

410 MİLLETVEKİLİ ‘EVET’E HAZIR

Mevcut açıklamalara göre; AKP, MHP, DEM Parti, Yeni Yol Partisi, HÜDA PAR, DBP, Saadet Partisi, DSP ve 3 bağımsız milletvekili hesaba katıldığında çerçeve yasaya ‘evet’ diyecek 410 milletvekilinin hazır olduğu görülüyor. İYİ Parti ve Yeniden Refah Partisi'den toplam 33 milletvekili ise ‘hayır’ diyecek. MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ise 430 milletvekilinin oyu ile yasanın Meclis’ten geçeceğine işaret etmişti. YENİ Parti ile CHP milletvekillerinin ne yönde oy kullanacağı ise oylamayı belirleyecek.