Meslek Fabrikası’nın mülkiyet krizine TMMOB’dan yanıt: Büyükşehir’e ait!

ŞİLAN KOCADAĞ/EGEPOSTASI-İzmir’de Meslek Fabrikası binasına yönelik tahliye sürecinde kritik gün geldi. Kaymakamlığın, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün mülkiyet iddiası sonrası İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne gönderdiği tebligatta verilen süre bugün dolarken, Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ve birçok partili direniş nöbetine başladı. 

Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi’nden, Kaymakamlık eliyle Büyükşehir Belediyesi'ne gönderilen Meslek Fabrikası'nı boşaltın tebligatına tepki geldi. Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Başkanı Nejat Toscalı ve yönetimi, bir yapının vakıf adına tescil edilebilmesi için o vakıf tarafından inşa edilmesi gerektiğine işaret ederek tescilin yasaya aykırı olduğunu belirtti.

“MESLEK FABRİKASI'NIN SEÇİLMESİ MANİDAR"

Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Başkanı Nejat Toscalı, “Taşınmaz üzerinde İzmir Büyükşehir Belediyesi mülkiyeti devam etmekte iken 5737 sayılı Vakıflar Yasası dayanak alınarak tapu kaydında Kârgir Un Fabrikası olarak geçen ve Meslek Fabrikası olarak kullanılan yapıların vakıf tarafından inşa edilmediği, bakım ve onarım ile restorasyon çalışmalarının İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yapıldığı belgelenmiş olmasına rağmen, 5 Haziran 1935 yılında kabul edilen 2762 sayılı Vakıflar Yasası’nın ‘tasfiye’ başlıklı 27. maddesinde belirtilen ‘taviz bedeli’ İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından ödenerek 2 Ekim 2007 tarih 18724 yevmiye ile mukataa şerhi kaldırılmış olmasına karşın, Bayezid Baba Vakfı adına tescili yasaya aykırıdır. 5737 sayılı Vakıf Yasası 2025 yılında değiştirilmiştir. Belediyelerin mülkiyetindeki eski eserlere çökme şeklinde uygulama başlamıştır. Son yıllarda rantın oldukça yükseldiği gökdelenler bölgesindeki Meslek Fabrikası’nın seçilmesi manidardır. Bununla ilgili oluşabilecek rantsal işlemlerin oda olarak takipçisi olacağız. Ayrıca Egemenlik Evi ve Tepecik’teki gasilhane binası ile ilgili de yapılanların da takipçisi olacağız” diye konuştu.

MESLEK FABRİKASI’NIN MÜLKİYET GEÇMİŞİ…

TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Ali Kemal Karayel ise açıklama gerçekleştirdi. 

Karayel açıklamasında şu ifadelere yer verdi: 

9 Eylül 1922 saat 9.30 da Tuzakoğlu Un Fabrikasından Türk süvarilerine ateş açılır. Konyalı Mehmet, Akşehirli Hakkı, Avanoslu Ahmet, Balkan göçmeni Bergamalı Veyis ilk şehit düşen kahramanlardır. Bugün tartışmalara konu olan Meslek Fabrikası o günkü un fabrikasıdır. Mülkiyetin tespiti konusunda yetkili meslek grubu olarak; bu açıklamanın yapılması zorunlu hale gelmiştir. 

Meslek Fabrikasının mülkiyet geçmişi şu şekildedir:

* İzmir tüccarlarından Yoan Tuzakoğlu ve Vasil İstefanidi 29.07.1905 tarihinde söz konusu arsaya un fabrikası yapmak üzere başvurmuş, 6.07.1907 tarihinde ruhsat izni verilmiş ve 1908 yılında un fabrikası inşa edilmiştir.

* 1922 yılında İzmir Belediyesi’ne geçen yapı, 1926 yılında kamulaştırılmış ve uzun süre ekmek fabrikası olarak kullanılmıştır.

* 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu kapsamında yapılan kadastro çalışması sonucunda 28.11.1940 tarihinde İzmir Belediyesi adına tescili yapılmıştır.

* İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından taviz bedeli ödenerek 2.10.2007 tarihinde “mukataalıdır şerhi” kaldırılmıştır.

* 8.10.2025 tarihinde “Bayezid Baba Vakfı” adına tescil edilmiştir.

“BÜYÜKŞEHİR ADINA 1940’TA TESCİLİ GERÇEKLEŞTİ!”

Teknik ve hukuki yönden incelendiğinde, Meslek Fabrikasının mülkiyeti kime ait olması gerektiğiyle ilgili Karayel, “Özel şahıslarca izinleri alınarak inşa edildiği tespit edilen yapının herhangi bir vakıf ile ilişkisi bulunmamaktadır. Yapı, vakıf tarafından değil özel şahıslarca kendi ticari kazançları için yapılmıştır. İzmir Belediyesi tarafından kullanılırken kadastro çalışması sonucunda İzmir Büyükşehir Belediyesi adına 1940 yılında tescili gerçekleşmiştir. Vakıflar Kanunu 30. maddesinde ‘Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idareler, köy veya diğer kamu tüzel kişileri ile bunlara ait müesseseler ve iktisadi işletme ve bağlı ortaklıklarının mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur’ denilmektedir. İzmir Vakıflar Bölge Müdürlüğü Konak Tapu Müdürlüğüne gönderdiği yazıyla, bu madde kapsamında “Bayezid Baba Vakfı” adına tescil talep etmiş ve bunun üzerine o vakıf adına tescil gerçekleşmiştir” dedi. 

“MESLEK FABRİKASI’NIN MÜLKİYETİ BÜYÜKŞEHİR’E AİT”

“İzmir Vakıflar Bölge Müdürlüğünün yazısında ‘Vakıf yoluyla meydana gelip de…’ ibaresinde belirtildiği üzere binanın vakıf tarafından yapıldığını kanıtlayan herhangi bir belge gönderilmemiş sadece yazıyla tescil talep edilmiştir” diyen Karayel, “İzmir Büyükşehir Belediyesinin itirazı üzerine; Meslek Fabrikasının ‘Bayezid Baba Vakfı’ tarafından yaptırılıp yaptırılmadığının incelenmesi için İzmir Vakıflar Bölge Müdürlüğüne, Vakıflar Genel Müdürlüğüne, Devlet Arşivleri Başkanlığına, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne yazılar yazılmıştır. Yani Meslek Fabrikasının vakıf tarafından yapıldığı kanıtlandıktan sonra tescili istenmesi gerekirken öncesinde tescil yapılmış sonra araştırma başlatılmıştır. Sonuç olarak; bir yapının vakıf adına tescil edilebilmesi için o vakıf tarafından inşa edilmesi kanuni zorunluluktur. Meslek fabrikasının vakıf dışı özel şahıslarca yaptırıldığı devlet arşivlerinde açıkça ortaya konulmuştur. Ardından kamulaştırılma ve kadastro çalışmaları sonucunda Meslek Fabrikası İzmir Büyükşehir Belediyesi adına tescil edilmiştir. Tüm bu bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde; Meslek Fabrikasının mülkiyetinin İzmir Büyükşehir Belediyesine ait olduğu değerlendirilmektedir” ifadelerine yer verdi.