Meclis'te Basmane Çukuru üzerinden Yıldız-İnanç polemiği: Dört ay neden beklendi?

HİLAL YAKUT/EGEPOSTASI- İzmir Büyükşehir Belediyesi Kasım Ayı Meclisi’nin ikinci oturumunda, Basmane Çukuru’na ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi. Bir önceki birleşimde YENİ Parti Grubu’nun önergesiyle, Basmane Çukuru için Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ile protokol yürütme yetkisi oy çokluğuyla kaldırılmıştı. Tartışmaların ardından söz alan AK Parti Grup Başkan Vekili Hakan Yıldız, meclis üyelerine yönelik bir sunum gerçekleştirerek sürecin geçmişini, eski protokolleri ve son imzalanan nihai protokoldeki değişiklikleri anlattı. Yıldız, konuşmasının başında mecliste ortak iradeyle karar alınmasının önemine dikkat çekerek, Basmane Çukuru gibi İzmir açısından önemli meselelerin doğru bilgi ve belgeler üzerinden tartışılması gerektiğini söyledi. Protokollerin kendilerine yazılı olarak verilmesini talep ettiklerini belirten Yıldız, meclis üyelerinin bilgiye ulaşmasının hem meclisin hem de İzmir kamuoyunun hakkı olduğunu dile getirdi.

“Bu mesele 30 yıllık bir sorun”

Basmane Çukuru’nun geçmişinin 1997 yılına uzandığını belirten Yıldız, alanın yıllardır çözüme kavuşmayı beklediğini ifade etti. Sürecin başlangıcında Güçbirliği Holding ile EGS Gayrimenkul Girişimi'nin bulunduğunu anlatan Yıldız, ilk anlaşmalar kapsamında alanda katlı otopark yapıldığını, teminat mektubu verildiğini ve çeşitli inşaat çalışmalarının gerçekleştirildiğini söyledi. Yıldız, geçmişte yapılan yatırımlara ilişkin “1997'ye başlayan bir serüven var. O gün İzmir'in önemli iki yapısı; Güçbirliği Holding ve EGS Gayrimenkul Girişimi, yani birçok iş insanının içinde olduğu çok daha büyük bir yapının başladığı bir serüven ve süreç. Sonra inşaatlar başlamış, katlı otoparkı yapmışlar, Kahramanlar'a teslim etmişler. O günün koşullarında, o günün değerlemesiyle 10 milyon, 10 buçuk, yani 15 milyon dolara yakın bir kaynağı, o günün değerlemesiyle söylüyorum, nakit parayı teslim etmişler. 8,5 milyon dolarlık bir teminat mektubu vermişler. Planlar iptal olmuş, gelmiş zemini iyileştirmişler, fore kazıkları çakmışlar, perde betonları yapmışlar.” dedi.

Kocaoğlu dönemindeki protokolleri hatırlattı

Basmane Çukuru için 2009 yılında dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu döneminde yeni bir protokol imzalandığını belirten Yıldız, bu anlaşmayla belediyenin kat karşılığı hisse oranının yüzde 30'a çıkarıldığını söyledi. 2014 yılında ise protokolün tadil edildiğini ve belediyeye proje alanı içerisinde hizmet binası ile otopark verilmesinin kararlaştırıldığını aktardı. Yıldız, satış sürecinin de 2014 yılında imzalanan protokollerle gündeme geldiğini savunarak, “Hani tartışıyoruz ya, niye satıyoruz, niye satıyoruz? 2014 yılında Sayın Aziz Kocaoğlu döneminde imzalanan protokollerle satışa onay vermişiz. Yani demişiz ki sen bu projenin tamamının yüzde 70'ini satabilirsin, karşılığında bana proje alanında yüzde 30'unu belediye hizmet binası olarak yapabilirsin, 8 bin 500 metrekaresini de otopark olarak yapıp bana verirsin. Satış konusunun hikâyesi 2014 yılında başlamış” ifadelerini kullandı.

“Nihai protokolde belediyeye ilave inşaat hakkı verilmemiş”

Yıldız, mecliste oy birliğiyle kabul edilen niyet protokolü ile daha sonra imzalanan nihai protokolü karşılaştırarak, iki metin arasında belediye aleyhine bir değişiklik bulunmadığını öne sürdü. Nihai protokolde bazı hususların daha açık hale getirildiğini söyleyen Yıldız, özellikle belediyeye ait olacak alanın metrekare üzerinden netleştirildiğine dikkat çekti. Niyet protokolünde yüzde 30'luk belediye payının bulunduğunu ancak metrekarelerin açıkça belirtilmediğini kaydeden Yıldız, nihai protokolde 104 bin metrekarelik inşaat alanının yüzde 70'inin ortak girişime, yüzde 30'una karşılık gelen 31 bin 200 metrekarenin ise belediyeye ait olacağının yazıldığını anlattı.

“Bizim niyet protokolümüzün 4.7 maddesinin son kısmında şöyle bir tanım vardı. İmar komisyonu üyelerimiz de bunu çok net yorumlayabilirler. Bu bizi biraz rahatsız eden bir taraftı. Söz konusu parselde onaylı imar planı notlarına göre bodrum katlarda bu fonksiyonlara hizmet eden birimler, zemin terası ve birinci bodrum katta alanın yüzde 10'unu aşmayacak şekilde ara kat yapılabilir ve emsal hesabına dahil edilmeyecektir. Bunun teknik açılımı, ben ilave bir inşaat hakkı alıyorum. Yani 104 binin üzerine çıkan bir tanım. Bu da ara katlarla ticari alanlar oluşturma hakkıydı. Yapılan nihai protokolde bu hüküm çıkarılmış. Böyle bir hakkın tanınmayacağı ortaya konulmuş. Bu anlamda ben Sayın Başkanı tebrik ediyorum. Çünkü bizim net onaylanmış planımıza uyulmuş durumda. İlave bir yüzde 10 da tanınmamış durumda.”

Belediye binasının yeri ve yüksekliği netleştirildi

Nihai protokolde belediyeye bırakılacak hizmet binasının konumunun da belirgin hale getirildiğini ifade eden Yıldız, önceki anlaşmalarda belediyeye verilecek alanın proje içerisinde nerede bulunacağının açık olmadığını söyledi. Son protokolde ise belediye binasının yapılacağı yerin vaziyet planında gösterildiğini belirtti. Yıldız, yapı yüksekliğinde de önceki planlara göre değişiklik bulunduğunu kaydederek, “2009'da yükseklik serbest. 2014'te 120 metre. Bugün 86 metreye indirilmiş bir yükseklik var. Yine bütün bunlara baktığımızda, 6,5 milyon dolar olan denge 7,5 milyon dolara çıkmış. 2014'le kıyasladığımızda her alanda somutlaşmış bir tablo var” dedi. Protokolde belediyenin haklarını güvence altına alan başka düzenlemelerin de bulunduğunu söyleyen Yıldız, satışın gerçekleşmesi halinde belediyeye ait bağımsız bölümlerin tapularının devredileceğini ve belediyenin onayı olmadan projede değişiklik yapılamayacağını belirtti.

“Biz o gün ne dediysek bugün de arkasındayız”

YENİ Parti Grubu’nun önergesiyle protokol yürütme yetkisinin kaldırılmasına da değinen Yıldız, konunun komisyonlarda incelenmesi gerektiğini savundu. Protokollerin ve ilgili belgelerin yazılı olarak talep edildiğini belirten Yıldız, meclisteki tüm grupların bilgiye erişebilmesi ve konuyu teknik yönleriyle değerlendirebilmesi gerektiğini söyledi. Yıldız, “Çünkü öğrenmek, bilgiye ulaşmak bu meclisin hakkı olduğu kadar İzmir kamuoyunun da hakkı. Doğru meseleleri doğru zeminde, doğru eksende tartışmak zorundayız” diye konuştu. Önergenin doğrudan oylanması yerine komisyonlara gönderilmesini istediklerini belirten Yıldız, “Gelin bunu komisyonlara yollayalım. Gelin konuşalım, gelin tartışalım. Bundan sonra istenen hangi bilgide, herhangi bir noktada yazılı taleplerini vermiyorlarsa hep beraber gidelim, niye vermiyorsunuz hesabını bürokratlarla birlikte soralım” ifadelerini kullandı. Yıldız, AK Parti'nin önceki meclis kararındaki tutumunu değiştirmediğini vurgulayarak, “Biz 10 ay önce evet dediğimiz noktadan bir gram geri kalmadık. O gün ne dediysek bugün de arkasındayız” dedi.

“Nihai protokolün doğru bir iş olduğuna inanıyorum”

Konuşmasının sonunda Basmane Çukuru’nun uzun yıllardır çözülemeyen bir sorun olduğunu yineleyen Yıldız, imzalanan son protokolün belediyenin haklarını koruduğunu savundu. Mecliste ortak akılla hareket edilmesi gerektiğini belirten Yıldız, nihai protokolün önceki metne göre daha fazla güvence içerdiğini ileri sürdü.

“Ben gönül rahatlığıyla Eylül ayında imzalanan protokolün bugünün koşullarında doğru bir iş olduğuna inanarak söylüyorum. Eylül'de oy verdiğimiz nihai protokolden eksiği yok, olumlusu fazlası olan bir protokol imzalamış Cemil Bey, kendisine teşekkür ediyorum. 1997 yılında imzalanan, 1999'da imzalanan, 2009'da imzalanan, 2014'te imzalanan niyet protokolleri, protokoller ve anlaşmalar; bütün bunlarla birlikte ortaya koyduğumuzda bir sorunu çözmek adına adım atıyoruz hep birlikte. Doğru zeminde doğru işleri tartışmamız lazım.”

Altan İnanç’ın geçmişteki tutumunu hatırlattı

Yıldız, geçmiş meclis görüşmelerinde yaşanan tartışmaları aktarırken Altan İnanç’ın meclis başkanlığı döneminde AK Parti’nin verdiği bir önergenin gündeme alınmadığını söyledi. Körfez Daire Başkanlığı kurulması için önerge verdiklerini ancak önergenin gündeme dahi taşınmadığını belirten Yıldız, buna rağmen Basmane Çukuru konusunda önergenin doğrudan oylanması yerine komisyonlara gönderilmesini istediklerini ifade etti.

“İzmir’in menfaatlerinde oy çokluğu olmaz” sözünü hatırlattı

Yıldız, 16 Ocak’taki Basmane Çukuru görüşmelerinde yaşananları anlatırken Altan İnanç’ın o dönemki sözlerini de gündeme getirdi. AK Parti’nin bazı kararlarda oy çokluğu tutumu sergilediği dönemde, Basmane Çukuru konusunda bu tutumdan ayrılarak oy birliğine destek verdiklerini belirten Yıldız, Altan İnanç’ın kendilerine yönelik, “İzmir’in menfaatlerinde oy çokluğu olmaz” sözünü hatırlattı.
 “Biz şekil olarak tüm verdiğimiz kararlara oy çokluğu diyoruz. Sonra Bornova'da belediye hizmet alanını 10 kat ticarete çeviren plan gelmişti, SGK borcuna karşılık. Dedik ki; biz buna teknik olarak karşı değiliz. Bununla ilgili, oy çokluğu bir planda olması, plan iptali ve SGK süreciyle ilgili acaba sorun olur mu kaygısı vardı. Biz teknik olarak karşı değiliz ama bir duruş olarak o günün şartlarında alınan tüm kararları oy çokluğu yapıyoruz demiştik. O gün Altan İnanç'ın şöyle bir ifadesi oldu: ‘İzmir'in menfaatlerinde oy çokluğu olmaz.’ Ben de haklısınız Altan Bey demiştim. Biz meselenin duruşunu ortaya koyduk ve Basmane Çukuru gibi acil gelen bir konuda o tutumumuzu bıraktık.”

Altan İnanç’tan Yıldız’a yanıt

Yıldız’ın açıklamalarının ardından söz alan Altan İnanç ise kendi meclis başkanlığı döneminde Körfez Daire Başkanlığı kurulmasına yönelik verilen önergenin reddedildiği yönündeki ifadelerine itiraz etti. İnanç, yönettiği oturumlarda hiçbir meclis üyesinin önergesinin doğrudan reddedilmediğini, gündeme alınıp alınmaması konusunun meclisin oylamasına sunulduğunu belirtti. İnanç, “Benim yönettiğim meclis oturumlarının hiçbirinde hiçbir belediye meclis üyesi önergesi doğrudan reddedilmemiştir. Önerge okunmuştur, gündeme alınıp alınmamasıyla ilgili meclisin oylamasına sunulmuştur, meclis karar vermiştir” dedi. Basmane Çukuru için YENİ Parti Grubu’nun verdiği önergenin gündeme alınmasını demokratik bir tavır olarak anlatmanın doğru olmadığını savunan İnanç, bunun meclis iç tüzüğünün gereği olduğunu ifade etti. İnanç, “O gün ben de öyle yaptım Sayın Yıldız, önergeyi oylattım ve gündeme meclis aldı ya da almadı. Bu, demokratik ya da antidemokratik davranış anlamına gelebilecek bir tavır değil” diye konuştu.

“Nihai protokol neden dört ay sonra gündeme geldi?”

Basmane Çukuru konusunda kendisinin de kapsamlı araştırma yaptığını ve farklı kesimlerle bilgi alışverişinde bulunduğunu belirten İnanç, nihai protokolün imzalanma tarihi ile mecliste tartışmaya açılması arasındaki süreye dikkat çekti. İnanç, nihai protokolün temmuz ayında imzalandığını hatırlatarak, “Bugün bu sözü niye aldık? Nihai protokol temmuzda imzalanmış. Öyle mi, 7. ayda? Kaçıncı aydayız? 11. ayda. Peki, YENİ Parti Grubu Basmane Çukuru ile ilgili bir önerge vermemiş olsaydı bugün bu nihai protokol tartışılmış olacak mıydı? Ya da dört ay neden kabulü açıklanması için beklendi?” sorularını yöneltti.

SGK borçlarıyla ilgili sözlerine açıklık getirdi

Yıldız’ın, geçmişte Altan İnanç’ın AK Parti’nin oylarına ilişkin sözlerini hatırlatmasına da yanıt veren İnanç, kendisinin “Sizin oy çokluklarınıza ihtiyacımız yoktur” ya da AK Parti’nin oy birliği vermesini önemsemediği yönünde bir ifade kullanmadığını söyledi. İnanç, o dönem Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçları nedeniyle belediyeye ait taşınmazların devri gündeme geldiğinde, bu taşınmazların değerinin artırılmasına yönelik plan değişikliklerine itiraz ettiğini belirtti. Sağlık tesisi alanlarının özel sağlık tesisi, eğitim tesisi alanlarının ise özel eğitim tesisi olarak düzenlenmesi gibi değişikliklerle taşınmazların değerinin yükseltilmesinin amaçlandığını aktaran İnanç, itirazının bu uygulamaya yönelik olduğunu kaydetti.

İnanç, “Sosyal Güvenlik prim borçlarının daha yüksek oranda düşürülebilmesi, bir başka deyişle belediyenin Sosyal Güvenlik prim borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna vereceği parsellerin, gayrimenkullerin daha yüksek bedelle değerlendirilebilmesi için o gün öyle kararlar alınıyordu. İtirazım onaydı. Sanki oraların değerleri artsın da bize ya da o günkü belediye yönetimine iyilik yapılıyormuş gibi anlatılmasına karşı çıktım” ifadelerini kullandı.Belediyelerin SGK prim borçlarından kurtulması için faiz yükünün kaldırılması ve borçların anapara üzerinden taksitlendirilmesi gerektiğini de savunan İnanç, bu öneriyi daha önce de dile getirdiğini belirterek yeniden gündeme taşıdı.

“İzmir’in menfaatlerini herkes gözetiyor”

Yıldız’ın, Basmane Çukuru’na ilişkin tutum değişikliğini İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın parti değiştirmesiyle ilişkilendiren sözlerine de değinen İnanç, bu değerlendirmeye katılmadığını söyledi. İnanç, İzmir’in çıkarlarının yalnızca bir siyasi grubun önceliği gibi gösterilmemesi gerektiğini vurgulayarak, meclisteki tüm siyasi parti gruplarının ve bağımsız üyelerin kentin menfaatlerini gözettiğini ifade etti. “Ben Altan İnanç olarak söyleyeyim, ben öyle düşünmüyorum. Adalet ve Kalkınma Partisi meclis üyeleri İzmir'in menfaatini ne kadar düşünüyorsa, emin olsunlar ki çok iyi biliyorum ki kendimden de biliyorum, arkadaşlarımdan da biliyorum ki YENİ Parti grubu da, Cumhuriyet Halk Partisi grubu da, hatta bağımsız olarak bugün meclis üyeliği yürüten arkadaşlar da, Milliyetçi Hareket Partili arkadaşlar da, Büyük Birlik Partisi'nin grup başkanı bir tane meclis üyesi arkadaş da İzmir'in menfaatlerini ve çıkarlarını gözetmektedirler.”

İnanç, “Burada bu masaları, bu koltukları, bu sıraları işgal eden, bu görevi yapmak için İzmir'den yetki almış olan bütün arkadaşlarımız en az Sayın Yıldız kadar, en az Adalet ve Kalkınma Partisi adına görüş açıklayan arkadaşlar kadar İzmir'in menfaatlerini ve çıkarlarını gözetmektedirler” sözleriyle açıklamasını tamamladı.

Gençkan’dan geçmiş protokollere ve belediyenin payına vurgu

CHP Grup Sözcüsü Banu Gençkan da Basmane Çukuru’nun yaklaşık 30 yıllık geçmişine dikkat çekerek, sürecin farklı büyükşehir belediye başkanları döneminde yapılan protokollerle bugüne taşındığını söyledi. Geçmişte Güçbirliği Holding ve EGS firmalarının İzmir’e katkı sunan yerel kuruluşlar olduğunu belirten Gençkan, 2009 yılında Aziz Kocaoğlu döneminde belediyenin inşaat payının yüzde 11’den yüzde 30’a çıkarıldığını, 2014’te TEMSAN’ın sürece dahil olmasıyla belediyenin yüzde 30’luk payının tescilinin güvence altına alındığını ifade etti. Protokolde belediyenin dava haklarından feragat edildiğine ilişkin bir durum bulunmadığını dile getiren Gençkan, 8 bin 500 metrekarelik otopark alanı ile bağımsız belediye hizmet binasının oluşturulmasını da önemli kazanımlar arasında değerlendirdi.

Özkan’dan protokolün paylaşılmamasına tepki

CHP’li Yağmur Yurdakul Özkan ise Yıldız’ın gerçekleştirdiği sunumun ardından söz alarak, protokolün meclis üyeleri ve kamuoyuyla zamanında paylaşılmamasını eleştirdi. Protokolü ancak sunum sırasında görebildiklerini belirten Özkan, sivil toplum kuruluşlarının, meslek odalarının ve meclis kararına dava açan baronun da aylardır belgeye ulaşmaya çalıştığını söyledi. Özkan, “Bu sunumu biz, iktidar partisi olduğunu iddia eden grubun insafı ile görmüş olmanın üzüntüsünü yaşıyoruz” dedi. Protokolün paylaşılması için daha önce de çağrıda bulunduğunu hatırlatan Özkan, yazılı başvuru yapılmadığı gerekçesiyle belgenin paylaşılmamasını samimi bulmadığını ifade etti.

Protokolün zamanında paylaşılmaması nedeniyle meclis üyelerinin proje hakkındaki bazı ayrıntıları ancak sunum sırasında öğrendiğini dile getiren Özkan, binanın tasarımı ve kat sayısı gibi bilgilerin daha önce kendileriyle paylaşılmadığını belirtti. Kamuoyundan da protokolün açıklanması yönünde yoğun talep olduğunu vurgulayan Özkan, “Konu madem anlaşılsın isteniyor, madem konu burada sadece konuşmak ve birbirimize siyaset yapmak değil, kamuoyunun yoğun talebi var, bu bilgiler paylaşılsın” çağrısında bulundu. 

Atmaca’dan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin açıklama

Uğur İnan Atmaca, Basmane Çukuru’ndaki üç bloklu yapılaşmanın plan notlarında yer alan yaklaşma mesafeleriyle ilişkili olduğunu belirtti. Atmaca, “15.80 metre yüksekliğe kadar yol cephelerinden minimum 5 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden minimum 20 metre. 15.80'den 24.80 yükseklik arasında yol cephelerinden minimum 10 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden minimum 20 metre. 24.80 yükseklikten sonra yol cephelerinden minimum 15 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden minimum 80 metre olarak uygulanacaktır diye bir plan notumuz var” dedi.

Üç bloklu mimari çözümün nedenlerinden birinin 9 Eylül Meydanı’na olan mesafe ve plan notları olduğunu ifade eden Atmaca, blokların arasındaki boşluğun ise yapıların doğrudan ışık ve hava alabilmesi amacıyla oluşturulduğunu söyledi. Atmaca, mevcut çalışmanın avan proje olduğunu, kesin proje aşamasında bütün ölçülerin netleşeceğini kaydetti.

Sevil’den “Kamuoyundan bilgi saklanıyor” eleştirisine yanıt

İzmir Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Burçin Kevser Sevil ise kamuoyundan herhangi bir bilginin gizlendiğini düşünmediğini belirterek, protokolün komisyonlarda görüşülmesi yönündeki çağrıları hatırlattı. Pazartesi günü meclisi yönettiği sırada konunun komisyonlara sevk edilmesinin istendiğini aktaran Sevil, amaçlarının varsa hataların giderilmesi, eksiklerin tamamlanması ve meclis üyelerinin katkı sunması olduğunu dile getirdi.

Sevil, Başkan Cemil Tugay’ın da meclis üyelerinin protokollere ilişkin bilgi ve belgelere erişebilmesini desteklediğini ifade ederek, belediyenin bir kamu kurumu olduğunu ve meclis üyelerinin komisyonlarda önlerine gelen konularla ilgili evrakları temin edebildiğini söyledi. Hakan Yıldız’ın komisyona sevk edilmeyen bir konu hakkında mecliste bilgi ve belgeleri paylaştığını belirten Sevil, “Bunun üzerine daha da biz yazılı mı istememiz gerekiyordu, kamuoyundan bilgi saklanıyor diye algı oluşturmanın bir anlamı olmadığını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.