İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri'nden 'HABAŞ' tepkisi: Yaşananlar artık münferit iş kazaları olarak değerlendirilemez!

EGEPOSTASI- İzmir Aliağa’da faaliyet gösteren HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen ve 18 işçinin yaşamını yitirdiği, 15 işçinin ise yaralandığı büyük patlama ve yangın, tüm Türkiye'yi yasa boğdu. Yaşanan felaketin ardından İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri bir araya gelerek basın açıklaması yaptı.

"MÜNFERİT İŞ KAZALARI OLARAK DEĞERLENDİRİLEMEZ"

Açıklamada, olayların münferit birer iş kazası olarak değerlendirilemeyeceği, göz göre göre gelen birer iş cinayeti olduğu vurgulanarak, "Aynı işyerinde kısa aralıklarla yaşanan ölümler, işçi sağlığı ve güvenliği politikalarının, çalışma koşullarının ve denetim mekanizmalarının bütünlüklü biçimde sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır" ifadelerine yer verildi.

HABAŞ'IN KARNESİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

HABAŞ tesislerinde geçmiş yıllarda da ölümlü ve ağır yaralanmalı iş kazalarının yaşandığı hatırlatılan açıklamada, sorumluluğun birkaç çalışana yıkılamayacağı; işverenin, iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve denetim görevini yerine getirmeyen kamu kurumlarının bütünlüklü olarak yargılanması gerektiği vurgulandı.

"SORUŞTURMANIN SAĞLIKLI YÜRÜTÜLMESİ GEREKÇE GÖSTERİLEREK..."

Öte yandan "Soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi gerekçe gösterilerek kamuoyunun gerçeklere erişiminin engellenmesi de kabul edilemez. İşçi ölümlerinin üzerinin sessizlikle örtülmesine, sorumluluğun birkaç kişinin üzerine yıkılarak sistematik sorunların görünmez hale getirilmesine izin verilmemelidir" vurgusu yapıldı.

İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri'nin yaptığı basın açıklaması şu şekilde oldu:

"HABAŞ’TA 18 İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ: DAHA KAÇ İŞÇİ GÜVENLİK İHMALLERİNİN BEDELİNİ CANIYLA ÖDEYECEK?

İzmir Aliağa’da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen patlamada 18 işçi arkadaşımız hayatını kaybetti.

Patlamada 15 işçi arkadaşımızın da yaralandığı açıklanmış, yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu kamuoyuna yansımıştır. Son bilgilere göre altı yaralının hastanelerde tedavisi devam etmektedir. Bu büyük facianın ardından yalnızca can kayıplarının ve yaralıların sayısı değil, ailelerin yaşadığı belirsizlik de kamuoyunun gündemindedir. İşçi yakınlarına zamanında ve sağlıklı bilgi verilmediğine ilişkin açıklamalar, cenazelerin kimlik tespiti ve ailelere teslim süreçlerinde yaşanan bekleyiş, facianın insani boyutunu daha da ağırlaştırmıştır. Ailelerin sevdiklerinin akıbetini öğrenmek için belirsizlik içinde bırakılması kabul edilemez. Yetkililer, yaşamını yitiren ve yaralanan işçi arkadaşlarımızın ailelerini eksiksiz ve düzenli biçimde bilgilendirmeli; kimlik tespiti, cenazelerin teslimi ve yaralıların tedavi süreçlerinde ailelerin bütün haklarını güvence altına almalıdır.

Ancak bugün yalnızca bir patlamayı konuşmuyoruz. HABAŞ’ta yaşanan bu büyük facia, tek başına meydana gelen bir olay değildir. Son üç hafta içerisinde, 21 Ekim ve 5 Kasım tarihlerinde aynı fabrikada iki işçi arkadaşımızın daha hayatını kaybetmiş olması, işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında ciddi ve süreklilik gösteren sorunların bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Daha önce yaşanan ölümlere rağmen gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı, denetimlerin nasıl yapıldığı ve bu ölümlerin ardından hangi tedbirlerin hayata geçirildiği açıklanmadan, üçüncü ölümcül olay olarak 18 işçi arkadaşımızın hayatını kaybettiği bu büyük facianın yaşanması, felaketin göz göre göre geldiğini göstermektedir.

HABAŞ’ta yaşananlar artık münferit iş kazaları olarak değerlendirilemez. Aynı işyerinde kısa aralıklarla yaşanan ölümler, işçi sağlığı ve güvenliği politikalarının, çalışma koşullarının ve denetim mekanizmalarının bütünlüklü biçimde sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır.

İlk açıklamalarda olayın meydana geliş biçimine ilişkin farklı bilgiler kamuoyuna yansımıştır. İzmir Valiliği, tavan vincinin düşmesi ve düşen malzemelerin doğal gaz hattına çarpması sonucu patlamanın meydana geldiğini açıklarken, şirket tarafından yapılan açıklamada olayın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım çalışması sırasında gerçekleştiği belirtilmiştir. Bu farklı açıklamalar, olayın nasıl meydana geldiğinin bütün yönleriyle ve bağımsız biçimde ortaya çıkarılmasını daha da önemli hale getirmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı açısından işverenin yükümlülüğü açıktır. Patlama ve yangın risklerinin önceden belirlenmesi, tehlikeli alanların güvenli hale getirilmesi, bakım ve onarım çalışmalarının güvenli koşullarda yürütülmesi, kaldırma ekipmanlarının güvenli çalışır durumda tutulması, gerekli periyodik kontrollerin yapılması ve tehlikeli enerji kaynaklarının kontrol altına alınması işverenin sorumluluğundadır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama, mesleki riskleri önleme, gerekli tedbirleri alma ve bu tedbirlerin uygulanmasını izleme yükümlülüğü getirmektedir. Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik uyarınca patlama risklerinin değerlendirilmesi, tehlikeli bölgelerin sınıflandırılması ve gerekli durumlarda patlamadan korunma dokümanının hazırlanması zorunludur. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ise iş ekipmanlarının güvenli kullanılmasını, bakım ve kontrollerinin uygun biçimde gerçekleştirilmesini düzenlemektedir. Dolayısıyla bu faciada yalnızca patlamanın teknik nedeni değil, işverenin mevzuattan doğan önleme ve koruma yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği de araştırılmalıdır.

Bu nedenle bakım çalışması öncesinde gerekli enerji ve gaz izolasyonlarının yapılıp yapılmadığı, çalışma alanındaki risklerin değerlendirilip değerlendirilmediği, gerekli çalışma izinlerinin düzenlenip düzenlenmediği, doğal gaz ve oksijen hatlarının güvenli hale getirilip getirilmediği, vinç ve kaldırma ekipmanlarının periyodik kontrollerinin yapılıp yapılmadığı ve bütün bu süreçlerin kimlerin onayı ve denetimi altında yürütüldüğü bütün açıklığıyla ortaya çıkarılmalıdır.

Çünkü bakım çalışmasının rutin olması, taşıdığı riskleri ortadan kaldırmaz. Tam tersine, planlı ve düzenli olarak gerçekleştirilen bir bakım çalışmasında meydana gelen bu ölçekteki bir facia, risklerin önceden öngörülüp öngörülmediği ve gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı sorusunu daha da ağırlaştırmaktadır.

Yaşananları yalnızca “teknik arıza” veya “kaza” olarak açıklamak, işçi ölümlerinin nedenlerini ve sorumluluk zincirini görünmez hale getiremez. Bir işyerinde çalışanların yaşamını korumak için alınması gereken önlemler alınmıyorsa, denetim mekanizmaları görevini yerine getirmiyorsa ve üretimin sürekliliği ile kârlılık işçi sağlığının önüne geçiriliyorsa, ortaya çıkan sonuç kader değil, önlenebilir bir iş cinayetidir.

Üstelik HABAŞ’taki tablo yalnızca son üç haftada yaşanan üç ölümle sınırlı değildir. HABAŞ’ın Aliağa tesislerinde geçmiş yıllarda da çok sayıda ölümlü ve ağır yaralanmalı iş kazası yaşanmıştır. Bu tablo, işçi sağlığı ve güvenliği sorunlarının münferit olaylarla açıklanamayacağını göstermektedir.

Bu nedenle HABAŞ’taki facianın sorumluluğu yalnızca olay anında orada bulunan birkaç çalışanın üzerine yıkılamaz. İşverenin, iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve denetim görevini yerine getirmekle yükümlü kamu kurumlarının sorumlulukları bütünlüklü biçimde araştırılmalıdır. Daha önce yaşanan işçi ölümlerinin ardından hangi önlemlerin alındığı da soruşturmanın önemli bir parçası olmalıdır.

Soruşturmanın bağımsız, etkin ve şeffaf biçimde yürütülmesini istiyoruz. Olay yeri ve teknik delillerin korunması, iş güvenliği belgelerinin, risk değerlendirmelerinin, bakım kayıtlarının, periyodik kontrol raporlarının ve çalışma izinlerinin eksiksiz biçimde incelenmesi; işçi arkadaşlarımızın ve tanıkların ifadelerinin güvence altına alınması gerekmektedir. Sorumluluğu bulunan herkes, makamı ve konumu ne olursa olsun hesap vermelidir.

Öte yandan soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi gerekçe gösterilerek kamuoyunun gerçeklere erişiminin engellenmesi de kabul edilemez. İşçi ölümlerinin üzerinin sessizlikle örtülmesine, sorumluluğun birkaç kişinin üzerine yıkılarak sistematik sorunların görünmez hale getirilmesine izin verilmemelidir.

Bu süreçte hayatını kaybeden işçi arkadaşlarımızın aileleri, sendikalar, ilgili meslek odaları ve bağımsız, alanında yetkin işçi sağlığı ve iş güvenliği uzmanları sürecin dışında bırakılmamalıdır. İşyerindeki çalışma koşulları, daha önce yapılan uyarılar, yaşanan iş cinayetlerinin ardından hazırlanan raporlar ve kamu denetimlerinin sonuçları açıklığa kavuşturulmalıdır. İşçi sağlığı ve güvenliği yalnızca işverenin beyanlarına ve kâğıt üzerinde düzenlenmiş belgelere bırakılamaz. Çalışanların söz ve karar sahibi olduğu, sendikal örgütlenmenin güvence altında bulunduğu, kamusal denetimin gerçekten işlediği bir çalışma düzeni kurulmadan benzer faciaların önüne geçilemez.

Bugün burada yalnızca HABAŞ’ta hayatını kaybeden 18 işçi arkadaşımızın hesabını sormuyoruz. Türkiye’de her gün çalışırken hayatını kaybeden tüm işçi kardeşlerimizin hesabını soruyoruz. Soma’dan Ermenek’e, Hendek’ten İliç’e, Dilovası’ndan Aliağa’ya uzanan bu tablo bize aynı gerçeği gösteriyor: İşçilerin yaşamını korumayan, denetimi etkisizleştiren ve üretimin sürekliliğini insan hayatının önüne koyan düzen değişmeden iş cinayetleri sona ermeyecektir.

Önlenebilir olduğu halde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil, cinayettir!

İşçinin yaşam hakkı, üretim hedeflerinden ve kâr hesabından daha değerlidir. İş sağlığı ve güvenliği bir maliyet kalemi değil, doğrudan bir yaşam hakkı meselesidir.

HABAŞ’ta hayatını kaybeden arkadaşlarımızın hayatları sadece kayıp sayısı ile geçiştirilmesini kabul etmiyoruz. Katledilen arkadaşlarımızın isimleri:

Barış Güney

Ceylan Bıyıklı

Ersin Oğuz

Hüsnü Ersoy

Fatih Işık

Ferhat Maraşlı

Göksel Ünaldı

Güner Gökçe

İlker Sığırtmaçoğlu

Kaan Özçelik

Kadir Kınacı

Mustafa Sert

Orhan Altay

Özcan Efe

Recep Fedai

Serkan Kurt

Uğur Temel

Yasin Taşçı

Kayıplarımızı saygıyla anıyor; ailelerine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve tüm sınıf kardeşlerimize başsağlığı diliyor, yaralanan işçi arkadaşlarımıza acil şifalar diliyoruz.

Ölen canlarımız öldükleriyle kalmayacak.

İş cinayetleri kader değildir. Sorumlular hesap verecek.

İZMİR EMEK VE DEMOKRASİ GÜÇLERİ"