İnciraltı’nda rant planına Danıştay freni: Yürütme durduruldu

EGEPOSTASI- İnciraltı’nda yaklaşık 40 yıldır devam eden planlama tartışmalarına yeni bir yargı kararı eklendi. Bölgenin geleceğini doğrudan ilgilendiren 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği için açılan davada Danıştay 6. Dairesi, yürütmenin durdurulmasına karar verdi. Karar, İnciraltı’nın turizm merkezi statüsü üzerinden şekillenen planlama sürecinde yeni bir hukuki dönüm noktası olarak değerlendirildi.

İnciraltı’nın ‘Turizm Merkezi’ statüsü iptal edilmişti

İnciraltı’ndaki mevcut planlama sürecinin temelinde 29 Ocak 2021 tarihli ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bulunuyordu. Karar, 30 Ocak 2021 tarihli ve 31380 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmişti. Söz konusu kararın İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin bölümünün iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada Danıştay 4. Dairesi kararını verdi.

Danıştay 4. Dairesi, İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmı iptal etti. Bu karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından da 1 Nisan 2026 tarihinde kesin olarak onandı. Böylece İnciraltı’ndaki planlama kararlarının önemli dayanaklarından biri yargı kararıyla ortadan kalkmış oldu.

Yeni Planla 47 hektarlık alanın kullanımı değişti. Ancak turizm merkezi kararının iptal edilmesine rağmen İnciraltı’ndaki planlama süreci yeni değişikliklerle devam etti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 8 Nisan 2026 tarihli ve 15371288 sayılı Olur’u ile İzmir’in Balçova ilçesindeki İnciraltı Bölgesi’ne ilişkin İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği onaylandı.Plan değişikliği 11 Mayıs-9 Haziran 2026 tarihleri arasında askıya çıkarıldı. Yeni düzenlemeyle Danıştay kararı doğrultusunda iptal edilen “İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırları” plandan çıkarıldı. Millî Savunma Bakanlığı’nın itirazı doğrultusunda ise “Mânia Sınırı” plana işlendi.

Planın en fazla tartışılan düzenlemelerinden biri ise II. Derece Doğal Sit Alanı içerisinde kalan yaklaşık 47 hektarlık bölümün kullanım kararının değiştirilmesi oldu.
Söz konusu alan “Tercihli Kullanım Alanı” kararından çıkarılarak “Turizm Tesis Alanı” olarak planlandı.

TMMOB planı yargıya taşıdı

TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu, söz konusu plan değişikliğinin bölgenin doğal ve tarımsal niteliğini tehdit ettiğini belirterek işlemi yargıya taşıdı. Açılan davada plan değişikliğinin öncelikle yürütmesinin durdurulması, ardından iptal edilmesi talep edildi. TMMOB tarafından yapılan açıklamada, planın İnciraltı’nın mutlak tarım arazisi niteliğini ve 5403 sayılı Kanun’u ihlal ettiği savunuldu.
Açıklamada ayrıca Çakalburnu Lagünü ile yaklaşık 47 hektarlık II. Derece Doğal Sit Alanı’nın yapılaşmaya açılmasının 2863 sayılı Kanun’a, koruma-kullanma dengesine ve bölgenin ekolojik bütünlüğüne aykırı olduğu belirtildi. TMMOB, planlama sürecinde Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği kapsamında gerekli kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun da hazırlanmadığını ileri sürdü.

Danıştay: Planın hukuki dayanağı ortadan kalktı

Davada TMMOB’un ileri sürdüğü gerekçeleri değerlendiren Danıştay 6. Dairesi, plan değişikliğinin dayanağının ortadan kalkmış olmasına dikkat çekti. Mahkeme kararında, İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kararın daha önce yargı tarafından iptal edildiği ve bu iptal kararının kesinleştiği vurgulandı.

Kararda şu ifadeler yer aldı:

“Dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin dayanağı olan, bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptaline ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin 25/11/2025 tarihli, E:2024/1293, K:2025/6175 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/04/2026 tarihli, E:2026/112, K:2026/637 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği,” Mahkeme kararının devamında ise plan değişikliğinin hukuki dayanağının ortadan kalktığı açıkça ifade edildi.

Kararda şu değerlendirmeye yer verildi:

“29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptaline dair yargısal kararlarla birlikte dayanağı ortadan kalkan dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin hukuka aykırı olduğu,” Bu gerekçeler doğrultusunda Danıştay 6. Dairesi, dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına hükmetti.

İnciraltı’nda yeni hukuki süreç başladı

Danıştay’ın yürütmeyi durdurma kararıyla birlikte İnciraltı’na ilişkin planlama sürecinde yeni bir hukuki aşamaya geçildi. Bölgeye ilişkin daha önceki plan değişiklikleri de TMMOB tarafından yargıya taşınmıştı. Bakanlığın 29 Nisan 2025 tarihli ve 12372640 sayılı Olur’u ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği hakkında da dava açılmıştı.
İnciraltı’nda yaklaşık 40 yıldır devam eden imar tartışmaları, turizm yatırımları, tarım alanları, doğal sit alanları ve bölgenin ekolojik yapısının korunması başlıkları üzerinden sürerken, son Danıştay kararı planlama sürecinin hukuki boyutunu yeniden gündemin merkezine taşıdı. TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu ise kararın ardından yaptığı açıklamada İnciraltı’ndaki doğal ve tarımsal alanların korunması yönündeki mücadelenin sürdürüleceğini belirtti.

Kurulun açıklamasındaki mesaj net oldu:

“İnciraltı’nı rant baskısına karşı korumaya devam edeceğiz.”