Büyükşehir’in denetim raporunda çarpıcı tablo: En düşük pay Karşıyaka’ya!

ŞİLAN KOCADAĞ/EGEPOSTASI - İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı Denetim Komisyonu raporu, kentin mali tablosuna ilişkin dikkat çeken verileri ortaya koydu. Gelirlerin hedeflenen seviyenin altında kalması, milyarlarca liralık harcama kalemleri, artan borç yükü ve yatırım ağırlıklı bütçe kullanımı raporun öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

GERÇEKLEŞME YÜZDE 87’DE KALDI
Belediyenin 74,5 milyar TL olarak planladığı gelir bütçesinde yıl sonunda 65 milyar TL’lik tahsilat sağlandı ve gerçekleşme oranı yüzde 87,27 olarak kaydedildi. Gelir dağılımında en büyük payı 58,6 milyar TL ile “diğer gelirler” kalemi aldı.
Yıl başında yalnızca 401 bin TL olarak öngörülen “Alınan Bağış ve Yardımlar” kalemi, yıl sonunda 3,8 milyon TL’nin üzerine çıkarak yüzde 965,75’lik dikkat çekici bir artış gösterdi ve bütçede en fazla sapmanın yaşandığı alan oldu.
Sermaye gelirlerinde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Başlangıçta 960 milyon TL olarak hesaplanan bu kalem, yıl sonunda 3 milyar TL’yi aşarak yüzde 319,18 oranında gerçekleşti.
“Red ve İadeler” kaleminde de ciddi bir yükseliş yaşandı. 3,7 milyon TL olarak öngörülen tutar, 48,7 milyon TL seviyesine çıkarak tahminlerin yüzde 1.291 üzerine çıktı.
Diğer yandan, Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri için belirlenen 3,7 milyar TL’lik hedefin 3,2 milyar TL’si gerçekleşti. Vergi Gelirleri’nde ise 175,6 milyon TL’lik hedefe karşılık 151,8 milyon TL tahsil edildi.

PERSONELE 5,33 MİLYAR TL AYRILDI

Gider kalemlerinde ise farklı oranlarda gerçekleşmeler dikkat çekti. Cari Transferler yüzde 99,14, Faiz Giderleri ise yüzde 98,78 seviyesine ulaştı.
“Sermaye Giderleri” için ayrılan 24,43 milyar TL’lik bütçenin 16,28 milyar TL’si kullanılırken gerçekleşme oranı yüzde 66,66’da kaldı. “Sermaye Transferleri” ise yüzde 62,83 seviyesinde gerçekleşti.
Bütçenin en büyük kalemi olan “Mal ve Hizmet Alımları”nda toplam harcama 27,51 milyar TL oldu.
Personel giderleri için ayrılan 5,84 milyar TL’lik ödeneğin yüzde 91,22’si kullanılarak 5,33 milyar TL harcama yapıldı. SGK devlet primi giderleri 451,8 milyon TL olurken bu kalemde gerçekleşme oranı yüzde 88,39 olarak kaydedildi. Faiz giderleri ise 6 milyar 13 milyon TL olarak açıklandı.

YATIRIMDA ASLAN PAYI BUCA METROSU’NA

2025 yılı toplam sermaye giderleri yaklaşık 16 milyar 288 milyon TL olarak gerçekleşti. Yatırım harcamalarında en büyük pay, 5 milyar 523 milyon TL’yi aşan tutarla Üçyol İstasyonu–DEÜ Tınaztepe Kampüsü–Buca Koop. hattını kapsayan Hafif Raylı Sistem Projesi’ne ayrıldı.
Bu projeyi, 2 milyar 235 milyon TL ile yol bakım ve asfalt çalışmaları izledi. Ulaşım hizmetlerinin genel işleyişi için ise 2 milyar 111 milyon TL’lik kaynak kullanıldı.
Sermaye giderleri içinde dördüncü sırada 1 milyar 275 milyon TL ile taşıt kiralama hizmetleri yer aldı. Beşinci sırada ise Buca ile Bornova’yı birbirine bağlayacak tünel, sanat yapıları ve bağlantı yolları projesi bulunurken, bu proje için 857 milyon 588 bin TL harcandı.
Bu veriler, yatırım bütçesinin önemli bölümünün raylı sistem ve ulaşım altyapısına yönlendirildiğini ortaya koydu.

EN DÜŞÜK PAY KARŞIYAKA’YA

Belediyelere yapılan mali transferlerde de artış yaşandı. 2024 yılında 253 milyon 181 bin TL olan toplam transfer, 2025’te yüzde 73,24 artarak 438 milyon 602 bin TL’ye yükseldi.
Dağılımda ilk sırayı 144 milyon 490 bin TL ile Çeşme Belediyesi alırken, Konak Belediyesi 126 milyon 189 bin TL ile ikinci sırada yer aldı.
İzmir dışındaki belediyelere de kaynak aktarımı yapıldı. Denizli Bozkurt Belediyesi’ne 39 milyon 679 bin TL, Adıyaman Belediyesi’ne ise 10 milyon 181 bin TL gönderildi.
İlçeler bazında ise Narlıdere’ye 36 milyon TL, Balçova’ya 26 milyon 486 bin TL, Kiraz’a 20 milyon 640 bin TL, Selçuk’a 15 milyon 688 bin TL aktarıldı. Gaziemir, Tire ve Karşıyaka belediyelerine yapılan ödemeler sırasıyla 7 milyon 199 bin TL, 6 milyon 695 bin TL ve 5 milyon 351 bin TL oldu. Böylece en düşük payı alan ilçe Karşıyaka olarak kayıtlara geçti.

TOPLAM BORÇ 52,9 MİLYAR TL

Belediyenin mali verilerine göre, kısa vadeli borçlar 28 milyar 660 milyon TL, uzun vadeli borçlar ise 24 milyar 310 milyon TL seviyesinde bulunuyor. Toplam borç yükü 52,9 milyar TL olarak hesaplanırken, dış borçların payı yüzde 45,90 oldu.
Borç ödeme performansına bakıldığında ise artan bir grafik dikkat çekti. 2023 yılında 3 milyar 660 milyon TL olan ödeme tutarı, 2024’te 7 milyar 22 milyon TL’ye yükseldi. 2025’te ise bu rakam iki katından fazla artarak 14 milyar 550 milyon TL’ye çıktı.
Bu süreçte belediye, 2023-2025 döneminde toplam 25 milyar 232 milyon TL kredi borcu geri ödemesi gerçekleştirdi.

3 YILDA 36,2 MİLYAR TL ÖDEME PLANI

Belediyenin 2026-2028 dönemine ilişkin projeksiyonuna göre, üç yılda toplam 36 milyar 248 milyon TL borç ödemesi yapılacak. Bunun 26 milyar 56 milyon TL’si anapara, 9 milyar 816 milyon TL’si faiz, 374 milyon TL’si ise BSMV’den oluşacak.
En yüksek ödeme 2026 yılında yapılacak. Bu yıl için 11 milyar 324 milyon TL anapara ve 6 milyar 13 milyon TL faiz olmak üzere toplam 17 milyar 590 milyon TL ödeme planlandı.
2027’de toplam ödemenin 12 milyar 89 milyon TL’ye düşmesi beklenirken, 2028’de ise 6 milyar 568 milyon TL seviyesine gerileyeceği öngörüldü.