Yasadışı olarak varlığını sürdüren medreselerde ortaçağ düzeni

Tevhidi Tedrisat Yasası ile 1924’te kapatılmasına karşın varlığını sürdüren medreseler, akademik çalışmalara yansıyor. 2020’de yayımlanan yüksek lisans tezlerine göre sadece Bitlis’te 13 medrese faaliyet gösteriyor.

Güncel 12.04.2021, 10:06 12.04.2021, 10:12
Yasadışı olarak varlığını sürdüren medreselerde ortaçağ düzeni

Bazı medreseler “Kuran kursu” adı altında çalışmalarını yürütüyor, buradan mezun oların bir kısmı Diyanet’te çalışıyor. Medrese öğrencileri, Seyda adı verilen hocalara “Kölenizim” diye hitap ediyor. Prof. Dr. Şahin Filiz, “Kendileri yasadışı olan tarikat-cemaatler, yine yasadışı medreselerle organik bağ kuruyor. Medrese-tarikat birbirini besliyor” dedi.

Cumhuriyet'ten Sefa Uyar'ın haberine göre; TBMM tarafından 3 Mart 1924’te çıkarılan Tevhidi Tedrisat Yasası ile eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmış, medreseler kapatılmış ve eğitimde birlik sağlanmıştı. Ancak medreselerin bazıları yasadışı, bazılarıysa Kuran kursu adı altında faaliyetlerine devam ediyor, mezunlarının bir kısmı Diyanet’te görev yapıyor. Bu durum, akademik çalışmalara da yansıdı. 2020’de “Günümüz Bitlis Medreselerinde Mantık Eğitimi (Norşin Medreseleri Örneği)” ve “Medrese Öğrencilerinin Popüler Dindarlık Düzeyleri: Tillo Örneği” adları ile yayımlanan 2 yüksek lisans tezinde medreselerin incelenmesi dikkat çekti. 

‘ALTERNATİF OLMA PEŞİNDELER’

Tezleri ve içeriklerini Cumhuriyet’e değerlendiren felsefeci/ilahiyatçı Prof. Dr. Şahin Filiz, “Sayıları gittikçe çoğalan medreseler, hem yasadışı kurumlar olarak hem de Türkçe yerine Kürtçeyi eğitim dili olarak kullanarak yasalara açıktan muhalefet ediyor” dedi. Medreselerin, resmi din eğitimi veren okullar ile karşılaştırıldığına da dikkat çeken Filiz, “Tezlerde, ‘medrese öğrencilerinin eğitim-öğretim kalitesinin ve dindarlık düzeyinin resmi kurumlardaki öğrencilere göre daha yüksek olduğu’ vurgulanıyor. Devletin resmi kurumlarında yetişen öğrencileri, kendi öğrencileri nazarında ‘yeterince ahlaklı ve dindar’ görmedikleri, bu ihtiyaca binaen medreselerde faaliyet yürüttükleri anlaşılıyor” ifadelerini kullandı. 

‘KÖLENİZİM’ DİYORLAR!

Medrese öğrencilerinin, Seydalara “Kölenizim” ve “Varlığım senin emrinde” gibi ifadeler kullandığının da tezlere yansıdığına işaret eden Filiz, bu yolla öğrencilerin özgüveninin, araştırma merakının, yaratıcılığının baskılandığını kaydetti. Filiz, “Bu sonuçlar, Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet değerleriyle taban tabana zıt. Cumhuriyetin çağdaş eğitim felsefesinde öğrenci-öğretmen ilişkisi vardır. Kul-efendi, köle-sahip ilişkisi düşünülemez. Özellikle eğitim-öğretimde kulluk ve kölelik, çağdaş, laik ve bilimsel bir yöntem olamaz” dedi.

‘AĞIRLIK TEHLİKEYE GİRİYOR’

Medreselerin, özellikle Doğu illerinde giderek içinden çıkılmaz bir eğitim-öğretim sorununa dönüştüğünü söyleyen Filiz, tarikat ve medrese ilişkisine dikkat çekerek, “Kendileri yasadışı olan tarikat-cemaatler, yine yasadışı medreselerle organik bir bağ kuruyor. Resmi ve belgeli, geçerli hiçbir eğitimi olmayan Seydalar ile tarikatlar liderleri, bu araştırmalara baktığımızda ya aynı kişiler ya da aynı tarikattan. Medreseler feodalitenin hem nedenlerinden hem de sonuçların biri olarak işlev görüyor. Medrese-tarikat birbirini besliyor” diye konuştu. Öğrencilerin, medreseler ve eğitimleri aracılığı ile hem toplumdan hem de devletten koparıldığını söyleyen Filiz, şunları kaydetti:

“Medreseler adeta ayrı bir ülkenin eğitim-öğretim kurumları gibi davranarak yöntem ve içerikte Ortaçağa bile rahmet okutacak geri, çağdışı ve mantıkla ilgisi olmayan bir müfredat dayatıyor. Ayrıca bölge halkı, ‘ahlaklı, daha iyi dindar’ yetiştiriyor sanısıyla burada ders veren Seydaları toplumsal sorunların çözümünde lider kabul ediyor ve böylece devletin bölgedeki ağırlığı tehlikeye giriyor. Tüm bunların ötesinde, en yüksek eğitim öğretim kurumu olan YÖK, yasadışı olarak faaliyet gösteren medreselerin lisansüstü akademik tezlere konu edilmesi ve bu tezlerin onaylanması ile medreselerin varlığını bir anlamda kabul etmiş oluyor. Bu medreselere bir an önce müdahale edilip Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanması ve çağdaşlaştırması gerekiyor.”

TEZLERDEN ÖNE ÇIKAN TESPİTLER ŞÖYLE:

- Bitlis’te aktif 13 medrese var. 

- Toplam 900 civarı öğrenci eğitim görüyor.

- Bazıları ‘Kuran kursu’ adı altında varlığını sürdürüyor.

- Mezunlarının bir kısmı Diyanet’te görev yapıyor.

- Eğitim dili Kürtçe. İkinci dil Arapça. 

- Kendi programlarına göre hareket ediyorlar.

- Medreselerin binaları ve maddi giderleri bölgedeki zenginler ve öğrenciler tarafından karşılanıyor.

- Eğitim-öğretim içeriği Seyda adındaki ders veren öğretmenler ve şıhlar tarafından belirleniyor.

- Büyük kısmı ya 2007’den sonra açılmış ya da bu tarihten sonra yeniden kurulmuş.

Yorumlar (0)
banner83
2
az bulutlu
banner84
banner82
Namaz Vakti 26 Ocak 2022
İmsak 06:50
Güneş 08:15
Öğle 13:29
İkindi 16:10
Akşam 18:33
Yatsı 19:53
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11