'Komplo teorileri ve sahte haberler aşılamayı olumsuz etkileyebilir'

Yaşar Üniversitesi Psikoloji Bölümü Dr.Öğretim Üyesi Sinan Alper, korona virüsü pandemisi sürecinde, komplo teorilerine inanmanın halk sağlığı için büyük önem taşıyan aşılanma oranını olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Alper, komplo teorilerine, yanlış haberlere inananların önüne geçmek için eğitim sistemimizin önceliklerinden birisinin bilimsel okuryazarlığı istisnasız herkese kazandırmak olması gerektiğini belirtti.

Güncel 19.04.2021, 12:49
'Komplo teorileri ve sahte haberler aşılamayı olumsuz etkileyebilir'

Sakıp Sabancı Uluslararası Araştırma Ödüllerinde, "Covid-19 ile ilgili komplo teorilerine inanmak: Hata değil, insan doğasının bir özelliği" başlıklı makalesi ile ödül kazanan Yaşar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Sinan Alper, komplo teorilerine inanmanın, aşılanma sürecini nasıl etkileyebileceğini değerlendirdi.

Binlerce farklı komplo teorisi olduğunu belirten Dr. Sinan Alper, "Ancak hepsi ortak bir paydada buluşur; tüm komplo teorileri, otorite figürlerine ve resmi anlatılara karşı derin bir güvensizliği temsil eder. Komplo teorilerine inanan insanlar, resmi kurumların, siyasetçilerin, bilim insanlarının gerçekleri sakladığına inanır. Bu da aşılama gibi konularda ciddi bir sorun doğurur. Çünkü bu kişiler sağlık yetkililerine ve aşılarla ilgili resmi açıklamalara asla inanmadıkları için siz ne kanıt sunarsanız sunun sizin kanıtlarınıza veya referanslarınıza itibar etmeyecek ve aşıya mesafeli olacaktır. Bu da komplo teorilerinin halk sağlığını tehdit etmesine sebep olmaktadır" dedi.

"İçeriğinden bağımsız şekilde diğer komplo teorilerine da daha fazla inanıyor"

"Ay'a aslında hiç çıkılmadı" gibi komplo teorilerine inanmanın ilk bakışta zararsız gibi görünse de bu ve benzeri komplo teorilerine inanmanın çeşitli zararları olabileceğini dile getiren Sinan Alper, "Çok alakasız gibi gözüken komplo teorileri bile bir şekilde birbiriyle ilişkili oluyor; çünkü komplo inançları, bir inançtan ziyade inançsızlığa tekabül ediyor. O inançsızlık da resmi söylemlere karşı oluyor. Bu yüzden Ay'a aslında hiç çıkılmadığına inanan insanlar, aynı zamanda Covid-19'un bir aldatmaca olduğuna da inanıyor; çünkü iki inancın bir ortak noktası var, o da bir konu hakkındaki resmi açıklamaların yalan olduğuna inanmak. Otoritelere olan bu güvensizlik, kendisini çok farklı şekillerde gösterebiliyor ve bir komplo teorisine inanan insanlar, içeriğinden bağımsız şekilde diğer komplo teorilerine da daha fazla inanıyor" diye konuştu.

"Gördükleri şeyi daha kolay doğru varsayıyorlar"

Komplo teorilerinin yanlış bilgiyi tetiklediğine dikkat çeken Sinan Alper, özellikle sosyal medyada sahte haberlere inanılıp hızla yayılmasına şahit olduğumuzu hatırlattı.

Dr. Alper, "Araştırmalara göre; daha yaşlı insanların sosyal medya üzerinde yanlış bilgileri daha fazla paylaştığı biliniyor. Bunun örneklerini Facebook gibi ortamlarda sıklıkla görebilirsiniz. Bunun sebebi olarak birkaç farklı faktör gösteriliyor. Birincisi, yaşlılar gençlere kıyasla daha kolay güveniyorlar. Gördükleri şeyi daha kolay doğru varsayıyorlar. İkincisi, paylaşımı bir sosyalleşme aracı olarak görüyorlar. Kendi gördükleri haberleri yakınlarıyla paylaşarak hem onlarla sosyalleşiyorlar hem de sizi gelişmelerden haberdar ettikleri için size iyilik yaptıklarını düşünüyorlar. Paylaşımın sosyallik aracı olarak görülmesi, paylaşılan içeriğin doğru olup olmadığı konusunda ayrıntılı bir sorgulama yapmayı zorlaştırıyor; çünkü önceliğiniz doğruya ulaşmak değil de paylaşım yapmak oluyor. Üçüncüsü ise yaşça daha büyük insanlar, dijital olarak üzerinde oynanmış materyallere daha kolay aldanıyor ve oradaki manipülasyonu anlamakta zorluk yaşıyor. Bütün bunların yaşça büyük insanların yanlış bilgileri daha fazla paylaşmasına sebep olduğu düşünülüyor. Bu nedenle içeriğin doğruluğunu kontrol etmeye dair motivasyonu yükseltmeli, özellikle üzerinde oynama yapılmış görselleri anlama konusunda halkı temel düzeyde bile olsa eğitmeliyiz" dedi.

"Bilimsel okuryazarlığı düşük kişilerde temel düzeyde bir bilgi bile eksiktir"

Bilimsel okuryazarlığı az olanların, aşı olmamaya daha yakın olduğunu da söyleyen Sinan Alper, 'Siz olun, ben olmayacağım' demenin, aşı olmamanın, toplumu da etkilediğini belirterek, "Bilimsel okuryazarlığı yüksek olan kişilerin temel düzeyde bilimsel prensiplerden haberi vardır ve bir şeylerin çalışma mekanizması hakkında fikir sahibidir. Örneğin; bir aşının ne işe yaradığını, vücuda girdiğinde tam olarak nasıl ve neden bağışıklık sistemini geliştirdiğini bilir; ancak bilimsel okuryazarlığı düşük kişilerde temel düzeyde bir bilgi bile eksiktir. Örneğin; aşının bağışıklık sistemini zayıflattığını düşünebilir. Halbuki gerçek tam tersidir, aşının bütün işlevi insanın bağışıklık sistemini eskisine oranla daha güçlü hale getirmektir. Bilimsel okuryazarlığı düşük kişiler, işte bu bilgilerden yoksun oldukları için yanlış bilgilere ve komplo teorilerine karşı çok daha savunmasızdır, çok daha kolay aldanırlar. Eğitim sistemimizin önceliklerinden birisi bu bilimsel okuryazarlığı istisnasız herkese kazandırmak olmalıdır" diyerek uyarıda bulundu.

Yorumlar (0)
banner82
banner83
24
az bulutlu
banner84
Namaz Vakti 14 Mayıs 2021
İmsak 04:15
Güneş 05:54
Öğle 13:13
İkindi 17:04
Akşam 20:22
Yatsı 21:53
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 35 60
6. West Ham 35 58
7. Tottenham 35 56
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 35 49
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 35 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Real Madrid 36 78
3. Barcelona 36 76
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 36 55
7. Villarreal 36 55
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 36 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 36 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 36 30