BİK, internet haber siteleri için yönetmeliği kabul etti, gazetecilerden itiraz geldi

BİK’in hazırladığı, internet haber sitelerinin resmi ilan alma şartlarını düzenleyen yönetmelik kabul edildi. Yürürlüğe girecek yönetmeliğe karşı Türkiye Gazeteciler Cemiyeti yargı yoluna başvuracak

Güncel 13.01.2023, 15:29 14.01.2023, 00:00
BİK, internet haber siteleri için yönetmeliği kabul etti, gazetecilerden itiraz geldi

İnternet haber sitelerini basın kanunu içinde tanımlayan yasa ekim ayından bu yana yürürlükte. “Dezenformasyon” suçu nedeniyle meslek örgütlerinin “sansür yasası” olarak adlandırdığı yasayla birlikte internet haber sitelerinin Basın İlan Kurumu’ndan “resmi ilan” almasının önü açıldı.

Basın İlan Kurumu (BİK) bugün (13 Ocak) yaptığı toplantıda internet haber sitelerinin resmi ilan alabilmesi için belirlenen kuralları kabul etti. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin (TGC) BİK toplantısında kabul edilen yönetmeliğe şerh düştü. TGC, taslak yönetmelikte değişiklik yapılmadığı için süreci yargıya taşımaya hazırlanırken yönetmeliğin yakın dönemde Resmî Gazete’de yayımlanması ve yürürlüğe girmesi bekleniyor.

YÖNETMELİK NE GETİRİYOR?

BİK toplantısında kabul edilen internet haber sitelerinin resmi ilan alabilmesini düzenleyen yönetmelik oldukça katı kurallar getiriyor. Buna göre internet haber siteleri Türkiye genelini kapsayan yayın organları için "Genel Kategori", 1’inci Kategori için İstanbul, 2’nci Kategori için Ankara ve İzmir, üçüncü, dördüncü ve beşinci kategori olarak altı kategoride ele alınacak.

Türkiye geneli yayın yapan ve ilan almak isteyen internet haber sitelerinin en az 32, 1’inci kategoride yer alan kurumların en az 15, 2’nci kategoride yer alan kurumların en az 12 kişi çalıştırmaları zorunlu hale gelecek. 3’üncü kategori için bu sayı 8, 4’üncü kategori için 6, 5’inci kategori için ise 4 çalışan olarak yürürlükte olacak.

BİK’in yönetmeliğine göre internet haber sitelerinin resmi ilan alabilmesinin bir diğer kriteri ise günlük yayımlanacak asgari haber sayısı olacak. Türkiye genelini kapsayan genel kategori için günlük en az 240, 1’inci kategori için 100, 2’nci kategori için ise 80 haber şartı talep eden yönetmelik, 3’üncü kategori için bu sayıyı 50, 4’üncü kategori için 40, 5’inci kategori için ise en az 30 haber yayımlanma şartı getirecek.

Öte yandan internet haber sitelerinin okunma oranları da ilan almanın şartları arasında yer alacak. Türkiye geneli kategorisinde yer alan bir internet haber sitesinin günlük asgari tekil ziyaretçi sayısının 500 bin, günlük asgari sayfa görüntülenmesi sayısının da 1,5 milyon olması gerekecek. İstanbul’u kapsayan 1’inci kategori için günlük asgari tekil ziyaretçi sayısı 50 bin, görüntülenme sayısı ise 150 bin olarak belirlenirken, Ankara ve İzmir’i kapsayan 2’nci kategoride bu sayılar tekil ziyaretçide günlük 30 bin, görüntülenmede ise 90 bin olarak uygulanacak. 3’üncü kategoride yer alan yayın organları için günlük 20 bin ziyaretçi ile 60 bin görüntülenme şartı, 4’üncü kategoride yer alan kurumlar için günlük 10 bin ziyaretçi ile 30 bin görüntülenme şartı, 5’inci kategori için ise günlük 3 bin tekil ziyaret ve 9 bin sayfa görüntülenme şartı isteniyor.

TGC’DEN İTİRAZLAR

BİK’in toplantısında kabul edilen yönetmeliğe Türkiye Gazeteciler Cemiyeti itiraz etti. Yönetmelik taslağının anayasaya, yasalara, basın ve ifade özgürlüğüne, çalışma hürriyetine aykırı olduğunu belirten TGC söz itirazlarını yazılı olarak da iletti, “Değil gazeteciler, hukukçular ya da akademisyenler, en temel hukuk ve yasa bilgisine sahip herhangi birinin bile bu yönetmelik taslağına imza atması, bu antidemokratik hükümleri onaylaması düşünülemez” dedi.

Basın İlan Kurumu’nun yönetmeliğin pek çok farklı kesimle ve internet haber sitesi temsilcileriyle görüşülerek hazırlandığını iddia ettiğini, bunun doğru olmadığını belirten TGC, “Pek çok görüşme ve toplantıda bir araya getirilen bu temsilcilerin görüşleri alınmış ancak yönetmelik taslağına bu görüşler yansıtılmamıştır. Sözüm ona demokratik ve katılımcı görünerek bir dizi toplantı yapılmış ancak 2018 yılından bu yana bir tür idare kuralı haline getirilen ‘ben yaptım oldu’ anlayışıyla hazırlanan taslak Genel Kurul’a getirilmiştir. Yapılması gereken, derhal sektör temsilcileri, internet gazetecileri ve basın meslek örgütlerinin bir araya getirilmesi yeni bir yönetmelik taslağının “birlikte” hazırlanmasıdır” ifadelerine yer verdi.

‘DAYANAK OLDUĞU İFADE EDİLEBİLECEK YENİ YASA ANAYASAYA AÇIKÇA AYKIRI’

Anayasanın 29’uncu maddesinde “Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir” hükmünü barındırdığını, hatırlatan TGC, anayasaya göre mali hükümlerin kanunla düzenleneceğini, bunun yönetmelikle yapılamayacağını hatırlattı. Yönetmeliğin ekim ayında Meclis’te kabul edilen yeni Basın Yasası olduğu savunusuna da itiraz eden Cemiyet, “Ayrıca dayanak olduğu ifade edilebilecek yeni Basın Yasası da Anayasaya açıkça aykırılıklar taşımaktadır. Buna ilişkin iptal başvurusu şu anda AYM’nin incelemesi altındadır. En başta bu nedenlerle yönetmelik taslağı reddedilmelidir” dedi.

‘GAZETECİNİN ÇALIŞMA HÜRRİYETİ ELİNDEN ALINACAK’

TGC itirazında, internet sitelerinin resmi ilan yayınlama hakkının sona ermesine ilişkin maddelerde anayasa, yasalar, basın ve ifade özgürlüğü ile çalışma hürriyetine ilişkin “kesinlikle kabul edilemez” hükümlerinin olduğunu ifade etti.

Kabul edilen yönetmeliğe göre ilan yayınlayan süreli yayının sahibine, ortağına ya da muhabirine, yazarına yani fikir işçisi kadrosundaki herhangi bir gazeteciye Türk Ceza Kanunu’nun “Anayasal Düzene Karşı Suçlar” bölümündeki suçlar ya da” Terörle Mücadele Kanunu” kapsamındaki suçlar kapsamında ceza davası açılması halinde resmi ilan yayınlama hakkı kesilecek. TGC, “Hüküm giymesi”, “suçunun mahkeme tarafından sabit bulunması” yerine “ceza davası açılması” halinde diye yazılmasının açıkça kurumun kendisini mahkemelerin üzerine koyması anlamına geldiğini belirtti.

Madde 114’ün ikinci fıkrasına göre hakkında ceza davası açılan gazetecinin çalışma hürriyeti elinden alındığını da belirten TGC, “Maddede, ‘ceza davası açılan’ fikir işçisinin 5 gün içinde asgari kadrodan çıkarılması, aksi halde yayının resmi ilan yayımlama hakkının durduracağı yazılmıştır. Gazetecilere sık sık soruşturma ve dava açıldığı bir ortamda kesinleşmemiş yargısal bir işlem nedeniyle işten çıkarma cezasını vermek kabul edilemez. Bu madde ağır bir basın özgürlüğü ihlalini beraberinde getirir, Anayasa ve yasalarımıza aykırıdır” ifadelerine itirazlarında yer verdi.

‘AÇIKÇA İNTERNET SİTELERİ ALEYHİNE BİR DÜZENLEME’

İnternet haber sitelerinin resmi ilan yayımlama hakkı kazanma şartlarının belirlendiği yönetmeliğin 3’üncü bölümünde, “kurum genel kurulunca belirlenen diğer şartları ve vasıfları taşımaları, yüklenen ödevleri kabul ederek zamanında yerine getirmeleri” gerekir ifadesi olduğunu hatırlatan TGC, “’Diğer şartlar ve vasıfların’ ne olduğu belirlenmemiştir. Bu madde hukuki belirlilik kuralı, objektiflik kriteri ve güvenilirlik ilkelerini ihlal etmektedir. Dolayısıyla bu tür bir hukuki belirsizliğin kabul edilmesi düşünülemez” dedi.

Yönetmelik taslağının “İçerik” bölümünün yeni bir “basın ahlak esasları” barındırdığını savunan TGC, “Bu bölümle yayın politikasının içeriğine karışılmaktadır. Hiçbir idare yayın içeriğine karışamaz, bu Anayasaya aykırıdır” ifadelerini kaydetti.

Taslağın 26’nci Maddesinde internet haber sitesine “erişim engeli verildiği takdirde alan adı değiştirme başvurusunda bulunamayacağı”nın düzenlendiğini belirten TGC, “Anayasa Mahkemesi’nin erişim engellemesiyle ilgili pilot kararının gereği henüz yerine getirilmemiştir, yeni bir yasa yapılmamıştır. AYM kararı gereği bu konu yasa ile düzenlenecektir. Yasayla düzenlenmesi gereken konuda yönetmelik maddesi koyan Kurum, bunun yanı sıra her erişim engelinde internet sitelerini yeni yollar bulmaya zorlamaktadır. Erişimin engellenmesi kararının hukuki yapısından kaynaklı sorunlar nedeniyle açıkça internet siteleri aleyhine bir düzenlemedir” ifadelerini kaydetti.

TRAFİK VERİLERİNE İTİRAZ

Yönetmelik taslağının şartlar bölümünde de pek çok maddenin hukuka aykırı olduğunu belirte Cemiyet, “İnternet haber siteleri, 5187 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi gereğince muhafaza ettiği içerikleri Kurumun talebi halinde, incelemeye imkân verecek şekilde ibraz etmek zorundadır” maddesini hatırlattı ve bu maddeye, “Belirsiz bir veri işleme yetkisi ve sorumluluğu söz konusudur. Oysa veri işlemeye ilişkin usul ve esaslar Kişisel Verileri Koruma Kanunu’na tabidir, bu konudaki esaslar bu kanun dışında olamaz” ifadeleriyle itiraz etti.

İnternet haber sitelerinin BİK tarafından belirlenecek ziyaretçi trafik bilgilerini toplayan ölçüm aracını kullanma zorunluluğuna da karşı çıkan TGC, “Trafik verilerini aktarmak ve kurumun belirleyeceği ölçüm aracını kullanma zorunluluğu kişisel verilere ait her konunun kanunla düzenlenme zorunluluğuna aykırıdır, idari işlemle kanun yetkisi devralınamaz” dedi. (DUVAR)

UTKU ÇAKIRÖZER’DEN RESMİ İLAN VE REKLAM YÖNETMELİĞİ’NE TEPKİ

CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Basın İlan Kurumu Genel Kurulu’nun bugün yapılan olağanüstü toplantısında görüşülen “Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği”ne tepki gösterdi. Çakırözer, şunları söyledi:

“GAZETECİLİK YOK OLMA NOKTASINA GELECEK”

“Basın İlan Kurumu’nun gazetelere ve internet sitelerine resmi ilan, resmi reklam verme koşulları çok ağır. Bugün görüşülmekte olan taslak eğer bu haliyle kabul edilirse Türkiye’de gazetecilik, Türkiye’de internet haberciliği yok olma noktasına gelecek. Dava açılan bir internet sitesine ya da muhabirine dava açılan internet sitelerine anında resmi ilanlarını kesme yaptırımı geliyor. Ayrıca, yine bir muhabiri hakkında dava açılan internet sitesi o muhabirine beş gün içinde işten çıkarmak durumunda olacak. Böyle giderse Türkiye’de gerçek habercilik peşinde koşan, halkın haber alma hakkı için mücadele veren yüzlerce internet sitesi resmi ilanlardan faydalanamaz hale gelecek.

“İNTERNET SİTELERİNE RESMİ İLANLARDAN FAYDALANMAK İÇİN İKİ YIL BEKLEME ZORUNLULUĞU GETİRİLİYOR”

Ayrıca, yine Türkiye’de belki yüzlerce, binlerce gazeteci sırf bu maddeler nedeniyle çalışmakta olduğu internet sitelerinden çıkarılma noktasına gelebilirler haklarında açılan davalar nedeniyle. O yüzden bu şartların dava açma değil; belki kesin yargı hükmüne bağlanması daha doğru olur. Yine internet sitelerinin yaşadığı bir başka sıkıntı da bu taslakta getirilen belli bir sayıda çalışan bulundurma zorunluluğu. Mesela Eskişehir gibi bir kentte internet sitelerinde 8 çalışan bulundurma zorunluluğu istenmesi ağır bir koşul. Yine internet sitelerine resmi ilanlardan faydalanmak için iki yıl bekleme zorunluluğu getiriliyor.”  

Yorumlar (0)
banner115
banner83
banner84
banner114
Namaz Vakti 28 Ocak 2023
İmsak 06:49
Güneş 08:14
Öğle 13:29
İkindi 16:11
Akşam 18:35
Yatsı 19:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Beşiktaş 19 38
4. Başakşehir 19 37
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 20 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 19 28
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 18 21
13. Valencia 17 20
14. Espanyol 19 20
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6