TÜİK'ten pandemi ayarı! Enflasyon sepeti değişti!

Pandemi ile değişen tüketim alışkanlıkları TÜİK’in enflasyon sepetine de yansıdı. Cerrahi maske ve evde çalışmanın vazgeçilmezi kadın sweatshirtü sepete alındı. 2020'de sepette yüzde 22,77 olan gıdanın ağırlığı yüzde 25,94'e yükseltildi. Gıdadan sonra en büyük kalem olan ulaştırmanın ağırlığı ise yüzde 15,62'den yüzde 15,49'a düştü. Gıda ve konut ile birlikte ev eşyası, haberleşme ve sağlık gruplarının da enflasyon sepetinde ağırlıkları arttı. Sepette 415 madde ve 901 madde çeşidi dikkate alınacak. İşte ayrıntılar...

Ekonomi 03.02.2021, 13:46 03.02.2021, 13:46
TÜİK'ten pandemi ayarı! Enflasyon sepeti değişti!

TÜİK'ten yapılan açıklamaya göre, her yıl fiyat derlenen yerleşim yerleri ve iş yerleri, endeks sepetinde yer alan ürünler ve ağırlıkları ile ürünlerin tanımları güncelleniyor.

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) sepeti ve ağırlıkları ile açıklanan değişim oranları tek birey ya da belirli bir gelir grubuna ait olmayıp, ülke ortalamasını ifade ediyor.

EN ÇOK SATIŞ YAPAN FİRMALARDAN FİYAT DERLEMESİ AMAÇLANIYOR

2019 yılından itibaren Gelir İdaresi Başkanlığından (GİB) iş yerlerine ait ciro verilerinin elde edilmesi ile perakende sektöründe yer alan marketler ve giyim mağazaları için ciro değerleri kullanılarak iş yeri örneklemi yapılıyor. Her yıl aralık ayında en güncel ciro verileri incelenerek, il bazında fiyat derlenen marketler ve giyim mağazaları gözden geçiriliyor.

Perakende sektöründe yer alan marketler ve giyim mağazalarının il bazında ciro büyüklükleri esas alınarak tüketicilerin o ilde yoğun olarak tercih ettiği, en çok satış yapan zincir ve yerel firmalardan fiyat derlenmesi amaçlanıyor.

Her yıl aralık ayında yapılan güncellemede, ağırlığı artan mal ve hizmetler endeks sepetine dahil edilirken, ağırlığı azalan ürünler sepetten çıkartılıyor. Bu nedenle, TÜFE sepetinde yer alan ürünlerin sayısı her yıl değişim gösteriyor.

Güncellemeye göre, sepete giren maddeler turşu ve sweatshirt (kadın için) oldu.

Sepetten çıkan maddeler ise tere, erik, normal buzdolabı (derin donduruculu), karışım kumaşlar ve şofben olarak belirlendi.

ANA GRUP AĞIRLIKLARI

2021 yılı TÜFE hesaplamalarında kullanılacak ana grup ağırlıkları da belirlendi.

Buna göre, gıda ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı yüzde 22,77'den yüzde 25,94'e çıkarıldı. Salgın sürecinde önemi artan sağlığın ağırlığı ise yüzde 2,80'den yüzde 3,25'e yükseltildi.

Konut, haberleşme, ev eşyası gruplarının ağırlığı artarken, alkollü içecekler ve tütün, giyim ve ayakkabı, eğitim, lokanta ve oteller gibi grupların ağırlığı azaldı.

Covid-19 salgını döneminde toplum sağlığına risk oluşturmamak için Nisan 2020 itibarıyla TÜİK'in tüm hane halkı anketlerinde yüz yüze görüşme uygulaması geçici süreyle durduruldu. Bu sebeple TÜFE ağırlıklarının temel veri kaynağı olan, kapsamı gereği farklı bir veri derleme yöntemiyle uygulanması mümkün olmayan hane halkı bütçe anketi, 2020 yılı için tamamlanamadı. 2021 yılı TÜFE ağırlık güncellemesi EuroStat'ın konuya ilişkin kılavuzunda belirtilen yöntemler doğrultusunda hesaplandı.

Covid-19 salgınıyla birlikte hane halkı harcamalarına dahil olan bazı madde çeşitleri (maske gibi) 2021 yılında sepet kapsamına alındı. Cerrahi maske, madde çeşidi olarak "diğer sağlık ürünleri" maddesinin altında yer alıyor.

BAZI ÜRÜNLERE İLİŞKİN MADDE ÇEŞİT SAYISI VE AĞIRLIKLARI GÜNCELLENDİ

2021 yılında TÜFE madde sepetinde, "kabartma maddeleri" başlığı altında yer alan "kuru maya" madde çeşidi için tanım değişikliği yapıldı.

Daha önce belirli bir gramajda satışa sunulan bir paket kuru hamur mayası fiyatı takip edilirken, alanda tespit edilen gramaj farklılıkları nedeniyle ölçü birimi değiştirildi ve kilogram bazında ürün fiyatı takibine geçildi.

Ayrıca, "beyaz peynir", "sigaralar", "diğer sağlık ürünleri", "otomobil (dizel)", "otomobil (benzinli)" ve "resmi evraklarla ilgili hizmet ücreti" maddelerine ilişkin madde çeşit sayısı değiştirildi ve ağırlıkları güncellendi. 

Bu değişikliğin sebebi, hane halklarının madde çeşidi düzeyinde değişim gösteren güncel tüketim tercihlerinin detaya yansıtılabilmesi oldu. Örneğin, "sigaralar" için yeni bir ürünün (madde çeşidi) piyasaya girmesi veya yaygın olarak tüketilir hale gelmesi durumunda madde sepetine çeşit olarak eklenmesi gerekiyor.

Aynı durum otomobiller için de geçerli. Her yıl yeni modellerin piyasaya girmesi ve bazı modellerin üretimine son verilmesi nedeniyle "otomobil (dizel)" ve "otomobil (benzinli)" maddeleri için fiyatı derlenen marka ve modeller güncelleniyor. Ayrıca tüketicilerin zaman içinde değişen vites türü gibi tercihleri de madde çeşidi ve ağırlıklarına yansıtılıyor. 

"Beyaz peynir" tanımının hane halkları tarafından yaygın olarak tüketilmeye başlanan peynir çeşitlerini de kapsayacak şekilde genişletilmiş olması da bu kapsamda gerçekleştirildi. 

Ocak 2021 dönemi itibarıyla yayımlanan ortalama madde fiyatlarında söz konusu maddeler için gözlenecek fiyat değişimlerinin bu kapsamda değerlendirilmesi gerekiyor.

FİYAT DERLEME DÖNEMLERİ

TÜFE kapsamında fiyat derleme sıklığı piyasadaki fiyat gelişimini yansıtacak şekilde yapılıyor. Fiyat hareketliliği yüksek ürünlerde daha sık aralıklarla fiyat derlemesi söz konusu oluyor. 

Ay içinde meydana gelebilecek fiyat farklılaşmasının yakalanabilmesi amacıyla taze sebze ve meyve, tüp gaz, LPG, futbol maçına giriş ücreti ile seçilmiş gıda ürünleri haftada 1 kez olmak üzere, ayda 4 defa derleniyor. Sigaralar, benzin-mazot, altın fiyatları (günlük), bunların dışında kalan diğer tüm madde çeşitlerinin fiyatları için ayda iki kez derleme yapılıyor. 

Covid-19 salgını döneminde uygulanan kısıtlamalar neticesinde bazı iş yerleri kapandı ya da çalışma saatleri değiştirildi, bazı hizmetler ise sağlanamadı. Bu süreçte, TÜFE hesaplamalarının aksamadan devam etmesi için alanda fiyat derleme çalışmaları mümkün olduğunca devam ettirildi.

Kısıtlamalar nedeniyle alanda fiyata erişilememesi durumunda EuroStat tarafından kılavuzda önerilen alternatif yöntemlere başvuruldu. Bu kapsamda telefon ile fiyat derleme, internet ve barkod verileri fiyatlarının kullanılması, e-posta ile fiyat toplama gibi alternatif veri kaynakları kullanıldı. 

BARKOD VERİLERİ, VERİ DERLEME SÜRECİNE ENTEGRE EDİLDİ

Tüketicilerin satın aldığı ürünlere ilişkin veriler, çeşitli mali işlemlerin gerçekleştirilebilmesi için ticaret sektöründe faaliyet gösteren firmalarca kayıt altına alınıyor. Son yıllarda birçok ulusal istatistik ofisi, perakende marketler tarafından tutulan bu satış verilerinin TÜFE'de veri kaynağı olarak kullanımı üzerinde çalışıyor.

TÜİK'in, barkod (satış) verilerinin TÜFE veri derleme süreçlerine entegre edilmesine yönelik çalışmaları 2018 yılından beri devam ediyor. Bu kapsamda perakende ticaret sektöründe önemli paya sahip zincir marketlerden sağlanan verilerin 2020 yılında analiz süreçleri tamamlandı ve verinin TÜFE hesaplamaları için kullanıma hazır hale getirilebilmesine yönelik diğer çalışmalar (sınıflama, kod eşleştirmeleri gibi) yapıldı. 2021 yılı TÜFE hesaplamalarında perakende ticaret sektöründe önemli paya sahip zincir marketlerden sağlanan barkod (satış) verileri kullanılmaya başlandı.

Böylelikle, ayın belirli günlerinde alandan derlenen fiyatlar yerine, firmalardan sağlanan şube bazında günlük satış ve miktar verileri kullanılarak ayın genelini kapsayan fiyatlar endekse dahil edildi. Barkod verilerinin sisteme dahil edilmesiyle TÜFE kapsamında derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 21'i zincir marketlerden doğrudan temin edilmiş olacak.

Söz konusu ağırlıklar, alkollü içecekler ve tütün için yüzde 4,88, giyim ve ayakkabı için yüzde 5,87, konut için yüzde 15,36, ev eşyası için yüzde 8,64, ulaştırma için yüzde 15,49, haberleşme için yüzde 4,64, eğlence ve kültür için yüzde 3,01, eğitim için yüzde 2,28, lokanta ve oteller için yüzde 5,91, çeşitli mal ve hizmetler için yüzde 4,73 oldu.

COVİD-19 SALGINI, HANE HALKI TÜKETİM HARCAMALARINI ÖNEMLİ DERECEDE ETKİLEDİ

2020 yılında ortaya çıkan Covid-19 salgını, hane halkı tüketim harcamalarını önemli derecede etkiledi. Salgın sebebiyle tüketim alışkanlıklarında oluşan değişimlerin bir kısmı geçici olurken, bazılarının ise uzun süre devam etmesi öngörülüyor.

2021 yılında da devam etmesi beklenen söz konusu etkilerin TÜFE ağırlıklarına en güncel şekilde yansıtılması için Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (EuroStat) Aralık 2020'de metodolojik kılavuz yayımladı. (ntv.com.tr - Anadolu Ajansı) 

Yorumlar (0)
banner82
banner83
13
açık
banner84
Namaz Vakti 08 Mart 2021
İmsak 06:06
Güneş 07:27
Öğle 13:27
İkindi 16:43
Akşam 19:18
Yatsı 20:34
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 28 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 27 29
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 27 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Menemenspor 25 27
14. Adanaspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. Tottenham 27 45
7. West Ham 26 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 26 20